Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

पम्पा-ऋष्यमूक-मार्गोपदेशः

Guidance to Pampa and Rishyamuka; counsel to befriend Sugriva

सर्वकालफला यत्र पादपास्तु मधुस्रवाः।।3.73.7।।सर्वे च ऋतवस्तत्र वने चैत्ररथे यथा।

sarva-kāla-phalā yatra pādapās tu madhu-sravāḥ | sarve ca ṛtavas tatra vane caitrarathe yathā ||

وہاں درخت ہر موسم میں پھل دیتے ہیں اور شہد ٹپکاتے ہیں؛ اور اُس بن میں سبھی رُتیں یوں حاضر معلوم ہوتی ہیں جیسے کُبیر کے چَیتررتھ اُدْیان میں۔

सर्वकालफलाःbearing fruits in all seasons
सर्वकालफलाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व-काल-फल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (qualifying) — समासः: सर्वकालस्य फलानि यस्य/येषां ते
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्ध/देशवाचक (relative adverb: where)
पादपाःtrees
पादपाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपादप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
तुindeed/and
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle; emphasis/contrast)
मधुस्रवाःdripping honey
मधुस्रवाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमधु-स्रव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण — समासः: मधु स्रवति इति (honey-dripping)
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction: and)
ऋतवःseasons
ऋतवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb: there)
वनेin the forest/grove
वने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
चैत्ररथेin Chaitraratha (garden)
चैत्ररथे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootचैत्ररथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; स्थानवाचक (place-name)
यथाas/like
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक (comparative: as/like)

The trees in that garden with fruits of all seasons drip honey. Like the Chaitraratha garden (of Kubera), it bears fruits of all seasons.

K
Kabandha
C
Caitraratha (Kubera’s grove)
H
honey

FAQs

Dharma is supported by providence: the righteous path is not merely harsh; nature itself can become sustaining, enabling continued adherence to duty.

Kabandha describes a miraculous grove on the route, emphasizing its abundance and timeless seasonal beauty.

Endurance with discernment: the brothers may accept what is rightly available (forest fruits) while maintaining their higher purpose.