Shloka 25

कबन्धमोक्षः—सुग्रीवमैत्र्युपदेशः

Kabandha’s Release and Counsel to Befriend Sugriva

Devanagari script

वानरांश्च महाकायान्प्रेषयिष्यति राघव।।।।दिशो विचेतुं तां सीतां त्वद्वियोगेन शोचतीम्।स ज्ञास्यति वरारोहां निर्मलां रावणालये।।।।

Transliteration

vānarāṃś ca mahākāyān preṣayiṣyati rāghava |

diśo vicetuṃ tāṃ sītāṃ tvad-viyogena śocatīm |

sa jñāsyati varārohāṃ nirmalāṃ rāvaṇālaye ||

Translation

اے راغھو! وہ مہاکای وَنروں کو روانہ کرے گا کہ وہ ہر سمت میں جا کر اُس سیتا کی تلاش کریں جو تم سے جدائی میں غمگین ہے؛ اور وہ راون کے آشیانے میں اُس بے داغ، اُتم آروہہ (بلند مرتبہ) ناری کو پہچان لے گا۔

Word by Word

• वानरान्: monkeys
• वानरान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• महाकायान्: huge-bodied
• महाकायान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + काय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्मधारयः (mahān kāyaḥ = huge-bodied)

• प्रेषयिष्यति: will send
• प्रेषयिष्यति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-इष्/इष् (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्

• राघव: O Rāghava
• राघव: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• दिशः: directions
• दिशः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), बहुवचनम्

• विचेतुम्: to search/explore
• विचेतुम्: Prayojana (प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: वि-चि (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्तम् (infinitive); प्रयोजनार्थः (purpose)

• ताम्: that (her)
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• सीताम्: Sītā
• सीताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सीता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• त्वद्वियोगेन: by separation from you
• त्वद्वियोगेन: Hetu/Kāraṇa (हेतु/कारण)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वियोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (tvad-viyogaḥ = separation from you)

• शोचतीम्: lamenting
• शोचतीम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शुच् (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्तः (present participle, शतृ), स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सीताम् इति विशेषणम्

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• ज्ञास्यति: will know/find out
• ज्ञास्यति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्

• वरारोहाम्: beautiful (lady)
• वरारोहाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक) + आरोहा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (excellent-limbed/beautiful)

• निर्मलाम्: pure/spotless
• निर्मलाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निर्मल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• रावणालये: in Ravana's abode
• रावणालये: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (rāvaṇasya ālayaḥ = Ravana's abode)

Context

The effulgent Kabandha rose into the sky on a famous aerial chariot harnessed to swans. Seated on it, he illuminated all ten directions and spoke from the sky,'O Raghava I will truly tell you how you will get Sita, listen to me'.

Characters & Entities

• Rama (Raghava)
• Sita
• Sugriva (implied by saḥ in context of monkey-king alliance)
• monkeys (vānarāḥ)
• Ravana

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma advances through righteous cooperation: Rama’s recovery of Sita is shown as requiring alliance and organized effort, not solitary force—ethical action includes seeking help for a just cause.

What is the narrative situation?

Kabandha foretells that Sugriva will mobilize the monkey hosts to search all directions and locate Sita in Ravana’s domain.

Which character virtue is emphasized?

Perseverance grounded in hope: despite separation, Rama is urged toward purposeful action and trust in dharmic support.