Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

सीतावियोगे रामविलापः

Rāma’s Lament in Separation from Sītā

विशेषेणाश्रमस्थाने हासोऽयं न प्रशस्यते।अवगच्छामि ते शीलं परिहासप्रियं प्रिये।।3.62.7।।आगच्छ त्वं विशालाक्षि शून्योऽयमुटजस्तव।

viśeṣeṇāśrama-sthāne hāso 'yaṃ na praśasyate | avagacchāmi te śīlaṃ parihāsa-priyaṃ priye || 3.62.7 || āgaccha tvaṃ viśālākṣi śūnyo 'yam uṭajas tava |

خصوصاً آشرم کے مقام میں ایسا ہنسی مذاق قابلِ ستائش نہیں۔ اے پیاری، میں تمہاری عادت جانتا ہوں کہ تم دل لگی پسند کرتی ہو۔ آؤ اے وسیع چشم! تمہارا یہ کٹیا خالی پڑا ہے۔

विशेषेणespecially
विशेषेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; अव्ययीभावेन ‘विशेषेण’ = ‘especially’ (instrumental of manner)
आश्रमस्थानेin the hermitage-place
आश्रमस्थाने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआश्रम-स्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुषः) ‘आश्रमस्य स्थानम्’
हासःjest/laughter
हासः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
अयम्this
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘हासः’ इत्यस्य विशेषणम्
not
:
Sambandha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपातः
प्रशस्यतेis approved
प्रशस्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-शंस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि/भावे-प्रयोगः (‘is praised/approved’)
अवगच्छामिI understand
अवगच्छामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-गम् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
तेyour/of you
ते:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6), एकवचन
शीलम्nature/character
शीलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशील (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
परिहासप्रियम्fond of joking
परिहासप्रियम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपरिहास-प्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुषः (उपपद-तत्पुरुषः) ‘परिहासः प्रियः यस्य’ (sense close to bahuvrīhi but form used adjectivally); ‘शीलम्’ इत्यस्य विशेषणम्
प्रियेO dear
प्रिये:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
आगच्छcome
आगच्छ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1), एकवचन
विशालाक्षिO large-eyed one
विशालाक्षि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविशाल-अक्षि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; कर्मधारयः ‘विशालम् अक्षि यस्याः’
शून्यःempty
शून्यः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशून्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘उटजः’ इत्यस्य विशेषणम्
अयम्this
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘उटजः’ इत्यस्य विशेषणम्
उटजःcottage/hut
उटजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउटज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6), एकवचन

O gentle one ! you are wandering in the karnikara garden, laughing and making fun. Enough of this , that causes my pain.

R
Rāma
S
Sītā
Ā
Āśrama (hermitage)
U
Uṭaja (cottage)

FAQs

Maryādā (propriety) is central: the hermitage is a sacred space where conduct should match its sanctity; dharma includes honoring place and context.

Rāma notices the hut is empty and calls Sītā to return, marking a shift from playful assumption toward alarming realization.

Respect for sacred norms—Rāma upholds the decorum of āśrama-life even while distressed.