Shloka 32

सीतान्वेषणविलापः

Rama’s Lament and Search for Sita

Devanagari script

सा हि चम्पकवर्णाभा ग्रीवा ग्रैवेयशोभिता।कोमला विलपन्त्यास्तु कान्ताया भक्षिता शुभा।।3.60.32।।

Transliteration

sā hi campakavarṇābhā grīvā graiveyaśobhitā | komalā vilapantyāstu kāntāyā bhakṣitā śubhā || 3.60.32 ||

Translation

وہ اس اپنی پیاری کی مبارک و نازک گردن—چمپک کے پھول کے رنگ جیسی اور ہار سے آراستہ—یوں سمجھتا ہے کہ فریاد کرتے ہوئے اسے نوچ کر کھا لیا گیا۔

Word by Word

• सा: she / that (f.)
• सा: कर्तृ (subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (feminine, nominative, singular); सर्वनाम-रूपम्

• हि: indeed / for
• हि: सम्बन्ध/निपात (particle; no kāraka)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः/पदार्थ-प्रकाशकः (particle; emphatic/causal nuance)

• चम्पकवर्णाभा: having a glow like the champaka flower’s color
• चम्पकवर्णाभा: विशेषण (qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: चम्पक + वर्ण + आभा (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (feminine, nominative, singular); समासः—चम्पकस्य वर्णः इव आभा यस्याः (determinative: having the hue like champaka-colour)

• ग्रीवा: neck
• ग्रीवा: कर्तृ (subject; apposition to सा)
• Type: Noun
• Root: ग्रीवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (feminine, nominative, singular)

• ग्रैवेयशोभिता: adorned with a necklace (graiveya)
• ग्रैवेयशोभिता: विशेषण (qualifier of ग्रीवा)
• Type: Adjective
• Root: ग्रैवेय + शोभित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √शुभ्/शोभ् (धातु) + क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (feminine, nominative, singular); क्त-प्रत्ययान्त-भूतकर्मणि कृदन्तः ‘शोभित’ = adorned; समासः—ग्रैवेयेन शोभिता (instrumental-tatpurusha: adorned with a necklace)

• कोमला: delicate, tender
• कोमला: विशेषण (qualifier of ग्रीवा/सा)
• Type: Adjective
• Root: कोमल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (feminine, nominative, singular)

• विलपन्त्याः: of (her) who was wailing / weeping
• विलपन्त्याः: सम्बन्ध (genitive relation: ‘of the wailing one’)
• Type: Noun
• Root: विलपन्ती (कृदन्त-प्रातिपदिक; वि + √लप् (धातु) + शतृ)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम् (feminine, genitive, singular); शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्तः (present active participle) ‘विलपन्ती’ = wailing/crying (woman)

• तु: but / indeed
• तु: सम्बन्ध/निपात (particle; no kāraka)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः (particle; contrast/emphasis)

• कान्तायाः: of the beloved (wife)
• कान्तायाः: सम्बन्ध (genitive relation: ‘of the beloved (wife)’)
• Type: Noun
• Root: कान्ता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम् (feminine, genitive, singular)

• भक्षिता: eaten / devoured
• भक्षिता: विशेषण (predicate adjective of ग्रीवा/सा)
• Type: Adjective
• Root: भक्षित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √भक्ष् (धातु) + क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (feminine, nominative, singular); क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle) = eaten/devoured

• शुभा: auspicious, beautiful
• शुभा: विशेषण (qualifier of ग्रीवा/सा)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (feminine, nominative, singular)

Context

That delicate, beautiful neck of my beloved having the complexion of a champak flower and adorned with necklaces was perhaps eaten up.

Characters & Entities

• Rāma
• Sītā
• Lakṣmaṇa
• campaka (flower)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It underscores the dharmic ideal of guarding the vulnerable: Rāma’s lament is rooted in the moral horror of harm befalling the innocent and virtuous.

What is the narrative situation?

Rāma, unable to find Sītā, continues to picture her being attacked, describing her ornaments and beauty as part of his grief.

Which character virtue is emphasized?

Protective love and empathy—he imagines her suffering and responds with anguish rather than anger alone.