Shloka 1

इत्युक्तस्य यथान्यायं रावणस्य जटायुषा।क्रुद्धस्याग्निनिभास्सर्वा रेजुर्विंशतिदृष्टयः।।।।

ity uktasya yathā-nyāyaṁ rāvaṇasya jaṭāyuṣā |

kruddhasyāgni-nibhāḥ sarvā rejuḥ viṁśati-dṛṣṭayaḥ ||

جٹایو نے جب یوں کہا—حق و انصاف کے مطابق—تو راون غضب سے بھر گیا، اور اس کی بیسوں نگاہیں آگ کی مانند دہک اٹھیں۔

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formइत्यादि-निर्देशक-अव्यय (quotative/thus)
uktasyaof the addressed one
uktasya:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive absolute)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त PPP; पुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन; ‘of (him) who was spoken to’
yathā-nyāyamas is proper
yathā-nyāyam:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय) + nyāya (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय; ‘according to justice’
rāvaṇasyaof Ravana
rāvaṇasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootrāvaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
jaṭāyuṣāby Jatayu
jaṭāyuṣā:
Karana (करण/agent-instrument: by Jatayu)
TypeNoun
Rootjaṭāyus (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
kruddhasyaof the enraged (one)
kruddhasya:
Sambandha (सम्बन्ध/qualifier of rāvaṇasya)
TypeAdjective
Rootkruddha (प्रातिपदिक; from √krudh)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषण (enraged)
agninibhāḥfire-like
agninibhāḥ:
Karta (कर्ता/qualifier of dṛṣṭayaḥ)
TypeAdjective
Rootagni (प्रातिपदिक) + nibha (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण; तत्पुरुषः (agninibhā = like fire)
sarvāḥall
sarvāḥ:
Karta (कर्ता/qualifier)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
rejuḥshone/glowed
rejuḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootrāj (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
viṃśati-dṛṣṭayaḥtwenty eyes
viṃśati-dṛṣṭayaḥ:
Karta (कर्ता/subject of rejuḥ)
TypeNoun
Rootviṃśati (प्रातिपदिक) + dṛṣṭi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्विगु-समास (viṃśati dṛṣṭayaḥ)

Ravana's twenty eyes glowed like fire in anger after Jatayu thus rightly said.

J
Jatāyu
R
Rāvaṇa

FAQs

A dharmic rebuke can provoke the adharmic person’s anger; the verse contrasts just speech with uncontrolled krodha.

Immediately after Jatāyu’s moral admonition, Rāvaṇa reacts with fury, signaling escalation into combat.

Jatāyu’s moral courage—speaking what is just even before a powerful wrongdoer.