Shloka 21

Devanagari script

ततस्समभिगच्छन्तं प्रेक्ष्य रामं शचीपतिः।शरभङ्गमनुप्राप्य विविक्त इदमब्रवीत्।।3.5.21।।

Transliteration

tatas samabhigacchantaṃ prekṣya rāmaṃ śacīpatiḥ |

śarabhaṅgam anuprāpya vivikte idam abravīt || 3.5.21 ||

Translation

تب شچی پتی (اندرا) نے رام کو آتے دیکھ کر شربھنگ کے پاس جا کر تنہائی میں اس سے یہ بات کہی۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रम-अव्यय (then/from there)

• समभिगच्छन्तम्: approaching
• समभिगच्छन्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सम्-अभि-गम् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकर्तरि कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying रामम्; ‘approaching’

• प्रेक्ष्य: having seen
• प्रेक्ष्य: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: प्र-ईक्ष् (धातु) + त्वा/ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having seen’

• रामम्: Rama
• रामम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• शचीपतिः: Śacī's lord (Indra)
• शचीपतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शची + पति (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: शच्याः पतिः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Indra

• शरभङ्गम्: Sarabhanga
• शरभङ्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शरभङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; object of अनुप्राप्य

• अनुप्राप्य: having reached
• अनुप्राप्य: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: अनु-प्र-आप् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having reached’

• विविक्ते: in private
• विविक्ते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विविक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (स्थाने), सप्तमी, एकवचन; locative ‘in private’

• इदम्: this
• इदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; object of अब्रवीत्

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (imperfect/past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Context

Instructing Lakshmana to wait , Rama went towards Sarabhanga's hermitage.

Characters & Entities

• Rama
• Indra (Shachipati)
• Sachi
• Sarabhanga

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma of appropriate counsel: Indra chooses a private setting to communicate what concerns Rama’s mission, showing that truthful speech should also be timely, measured, and context-sensitive.

What is the narrative situation?

Indra notices Rama approaching and privately consults Sarabhanga before Rama arrives.

Which character virtue is emphasized?

Discretion—Indra’s careful handling of sensitive matters.