Shloka 6

सीतारावणसंवादः

Ravana Reveals Himself; Sita Affirms Rama’s Dharma

Devanagari script

तस्मिन्सम्भ्रियमाणे तु राघवस्याभिषेचने।कैकेयी नाम भर्तारमार्या सा याचते वरम्।।3.47.6।।

Transliteration

tasmin sambhriyamāṇe tu rāghavasyābhiṣecane | kaikeyī nāma bhartāram āryā sā yācate varam || 3.47.6 ||

Translation

جب راگھو (رام) کے راج تلک کی تیاریاں ہو رہی تھیں، تب شریفہ کیکئی نے اپنے پتی سے ایک ور مانگا۔

Word by Word

• तस्मिन्: in that (time/occasion)
• तस्मिन्: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (Pronoun), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)

• सम्भ्रियमाणे: while (it was) being arranged/prepared
• सम्भ्रियमाणे: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Adjective
• Root: सम् + √भृ (धातु) → सम्भ्रियमाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: वर्तमानकाले कर्मणि/भावे शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तस्मिन् इत्यस्य विशेषणम्

• तु: but/indeed
• तु: सम्बन्ध (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (Particle), विरोध/अन्वयार्थक (but/indeed)

• राघवस्य: of Rāghava (Rama)
• राघवस्य: सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• अभिषेचने: at the consecration
• अभिषेचने: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: अभिषेचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• कैकेयी: Kaikeyī
• कैकेयी: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: कैकेयी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• नाम: by name
• नाम: सम्बन्ध (Appositional marker)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय (Particle), नामार्थक (by name)

• भर्तारम्: (her) husband
• भर्तारम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• आर्या: noble lady
• आर्या: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Adjective
• Root: आर्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कैकेयी इत्यस्य विशेषणम्

• सा: she
• सा: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• याचते: asks/begs
• याचते: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: √याच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद (Ātmanepada)

• वरम्: a boon
• वरम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Context

Arrangements for consecration were on when queen Kaikeyi sought a boon from the king.

Characters & Entities

• Kaikeyī
• Rāma (Rāghava)
• the King (Daśaratha implied)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It introduces the tension between satya (keeping promises) and dharma (righteous outcomes), a central moral problem in the epic.

What is the narrative situation?

During coronation preparations, Kaikeyī invokes a boon from the king, setting in motion the exile narrative.

Which character virtue is emphasized?

Implicitly, the king’s commitment to truth (promise-keeping) is foregrounded as the coming ethical test.