Shloka 14

Devanagari script

तव पित्रा समाज्ञप्तं ममेदं शृणु राघव।।3.47.14।।भरताय प्रदातव्यमिदं राज्यमकण्टकम्।

Transliteration

tava pitrā samājñaptaṃ mamedam śṛṇu rāghava ||3.47.14|| bharatāya pradātavyam idaṃ rājyam akaṇṭakam |

Translation

اے راغھو! میری بات سنو؛ تمہارے پتا نے حکم دیا ہے کہ یہ بے رکاوٹ راجیہ بھرَت کو سونپا جائے۔

Word by Word

• तव: your
• तव: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी, एकवचन

• पित्रा: by (your) father
• पित्रा: कर्ता (Agent in passive/कर्तृकरण)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• समाज्ञप्तम्: ordered/commanded
• समाज्ञप्तम्: कर्म (Karma/Object complement)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + √ज्ञा (धातु) → आज्ञप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘आज्ञप्तम्’ = ordered

• मम: my
• मम: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी, एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• शृणु: listen
• शृणु: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• राघव: O Rāghava
• राघव: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• भरताय: to Bharata
• भरताय: सम्प्रदान (Recipient/चतुर्थी)
• Type: Noun
• Root: भरत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन

• प्रदातव्यम्: must be given
• प्रदातव्यम्: विधेय (Predicate obligation)
• Type: Adjective
• Root: प्र + √दा (धातु) → प्रदातव्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Gerundive/Obligatory), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘should be given’

• इदम्: this
• इदम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; राज्यम् इत्यस्य विशेषणम्

• राज्यम्: kingdom
• राज्यम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• अकण्टकम्: without impediments
• अकण्टकम्: कर्म (Karma/Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अ + कण्टक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; राज्यम् इत्यस्य विशेषणम्; नञ्-समासभाव (without obstacles)

Context

'O Rama of the Kakutstha dynasty, you should live in the forest for fourteen years and save your father from falsehood'.

Characters & Entities

• Rama (Raghava)
• Dasaratha
• Bharata
• Kaikeyi

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Royal command and succession are framed as binding obligations; dharma is presented through the language of ‘order’ and ‘bestowal’ of kingship.

What is the narrative situation?

Kaikeyī announces to Rāma that Daśaratha’s command is to grant the kingdom to Bharata without opposition.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s respect for paternal authority is the implied virtue that will govern his response.