Shloka 2

एकोनचत्वारिंशः सर्गः (Aranyakanda 39): राक्षसस्य रामत्रासवर्णनम् / The Demon’s Account of Rama

Fear

Devanagari script

राक्षसाभ्यामहं द्वाभ्यामनिर्विण्णस्तथा कृतः।सहितो मृगरूपाभ्यां प्रविष्टो दण्डकावनम्।।।।

Transliteration

rākṣasābhyām ahaṃ dvābhyām anirviṇṇas tathā kṛtaḥ |

sahito mṛgarūpābhyāṃ praviṣṭo daṇḍakāvanam ||

Translation

یوں میں نے یہ کر کے دل کو پھر ثابت قدم کیا، اور دو راکشسوں کے ساتھ—جو ہرن کی صورت بنے ہوئے تھے—دندک کے جنگل میں داخل ہوا۔

Word by Word

• राक्षसाभ्याम्: by two demons
• राक्षसाभ्याम्: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instr. 3), द्विवचन (dual)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• द्वाभ्याम्: by two
• द्वाभ्याम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया, द्विवचन; विशेषण (to राक्षसाभ्याम्)

• अनिर्विण्णः: unwearied/unworried
• अनिर्विण्णः: Karta (कर्ता) (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अनिर्विण्ण (प्रातिपदिक; from √विद्/विन्द्? lexical adj)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (to अहम्)

• तथा: thus
• तथा: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• कृतः: made/turned (so)
• कृतः: Karta (कर्ता) (predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (kta), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (अहम्) 'made/turned'

• सहितः: accompanied
• सहितः: Karta (कर्ता) (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सहित (प्रातिपदिक; कृदन्त from √सह्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (kta) used adjectivally

• मृगरूपाभ्याम्: with two deer-forms
• मृगरूपाभ्याम्: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: मृग + रूप (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, द्विवचन; (instrumental of guise)

• प्रविष्टः: entered
• प्रविष्टः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र + विश् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (kta), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (अहम्)

• दण्डकावनम्: the Dandaka forest
• दण्डकावनम्: Karma (कर्म) (gati-karman)
• Type: Noun
• Root: दण्डक + वन (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Context

Having done so, I picked up courage and entered Dandaka forest, accompanied by the two other demons in the form of deer .

Characters & Entities

• Marīca
• Rāvaṇa
• Daṇḍakāraṇya (Daṇḍaka forest)
• rākṣasas (two companions)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse implicitly contrasts Dharma and adharma: entering the forest in disguise highlights deception as a chosen method, foreshadowing harmful consequences when truth is abandoned.

What is the narrative situation?

Marīca recounts how he proceeded into Daṇḍaka with two demon companions, all adopting deer-forms—background for the later conflict with Rāma.

Which character virtue is emphasized?

Not a virtue but a narrative trait: calculated resolve used for an unethical purpose, illustrating how determination without Dharma can become dangerous.