Shloka 1

आरण्यकाण्डे चतुस्त्रिंशः सर्गः

Śūrpaṇakhā Reports to Rāvaṇa; Rāma’s Might and Sītā’s Description

Devanagari script

ततश्शूर्पणखां दृष्ट्वा ब्रुवन्तीं परुषं वचः।अमात्यमध्ये सङ्क्रुद्धः परिपप्रच्छ रावणः।।।।

Transliteration

tataḥ śūrpaṇakhāṃ dṛṣṭvā bruvantīṃ paruṣaṃ vacaḥ | amātya-madhye saṃkruddhaḥ paripapraccha rāvaṇaḥ ||

Translation

پھر شُورپَنکھا کو دیکھ کر کہ وہ وزیروں کے بیچ سخت کلامی کر رہی ہے، راوَن غضبناک ہو کر اُس سے مزید پوچھنے لگا۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: सम्बन्ध (Discourse/sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय) < तद्
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (ablatival adverb)

• शूर्पणखाम्: Śūrpaṇakhā
• शूर्पणखाम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: शूर्पणखा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: पूर्वकालक्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• ब्रुवन्तीम्: speaking
• ब्रुवन्तीम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: √ब्रू (धातु) → ब्रुवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; वर्तमानकृदन्त (शतृ/Present active participle)

• परुषम्: harsh
• परुषम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: परुष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• वचः: words/speech
• वचः: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• अमात्य-मध्ये: in the midst of ministers
• अमात्य-मध्ये: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: अमात्य (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुषः

• सङ्क्रुद्धः: enraged
• सङ्क्रुद्धः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Adjective
• Root: सम्√क्रुध् (धातु) → सङ्क्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त/PPP)

• परिपप्रच्छ: asked in detail
• परिपप्रच्छ: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: परि√प्रच्छ् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• रावणः: Rāvaṇa
• रावणः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Context

Incensed at the harsh words Surpanakha used in the midst of ministers, Ravana said:

Characters & Entities

• Śūrpaṇakhā
• Rāvaṇa
• ministers (amātya)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Speech and counsel in a royal court carry consequences; anger arising amid public counsel can distort judgment and lead to adharmic decisions.

What is the narrative situation?

In Laṅkā’s court, Śūrpaṇakhā speaks bitterly; Rāvaṇa, provoked before his ministers, presses her for details.

Which character virtue is emphasized?

By contrast, the verse highlights the need for restraint and measured inquiry in leadership—especially in public settings.