Shloka 28

अरण्यकाण्डे एकोनत्रिंशः सर्गः

Sarga 29: Rama’s Admonition to Khara and the Shattering of the Mace

Devanagari script

सा विकीर्णा शरैर्भग्ना पपात धरणीतले।गदा मन्त्रौषधबलैर्व्यालीव विनिपातिता।।।।

Transliteration

sā vikīrṇā śarair bhagnā papāta dharaṇītale | gadā mantrauṣadhabalair vyālīva vinipātitā ||

Translation

رام کے تیروں سے ٹوٹ پھوٹ کر اور بکھر کر وہ گدا زمین پر آ گری—جیسے منتر اور اوषध کے زور سے گرائی گئی سانپنی۔

Word by Word

• सा: she/that (mace)
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; सर्वनाम

• विकीर्णा: scattered
• विकीर्णा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि + कीर्ण (कृदन्त; √कॄ/कीर्)
• Form: भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• शरैः: by/with arrows
• शरैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन

• भग्ना: broken
• भग्ना: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भञ्ज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• पपात: fell
• पपात: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• धरणीतले: on the ground
• धरणीतले: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धरणीतल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास: धरण्याः तलम्; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन

• गदा: the mace
• गदा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (apposition to सा)

• मन्त्रौषधबलैः: by the power of mantras and medicines
• मन्त्रौषधबलैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक) + औषध (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
• Form: समास: मन्त्र-औषधयोः बलम् (समाहार/तत्पुरुष-भाव); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन

• व्याली: a female serpent
• व्याली: Upamana (उपमान)
• Type: Noun
• Root: व्याली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• इव: like
• इव: Sambandha (सम्बन्ध/marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक अव्यय (particle of comparison)

• विनिपातिता: thrown down / made to fall
• विनिपातिता: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि + नि + पत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

Context

O night-ranger, one who does a horrific deed which is against the world will be killed like an evil serpent come near.

Characters & Entities

• Rāma
• Khara
• gadā (mace)
• śara (arrows)
• mantra

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Righteous action subdues lethal harm; dharma is portrayed as a force that pacifies what is dangerous, restoring safety.

What is the narrative situation?

After being shattered in the air, Khara’s mace falls in fragments to the ground.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s protective competence—his disciplined prowess defeats a weapon likened to death itself.