Shloka 8

खरस्य सैन्योद्योगः

Khara Mobilizes the Janasthana Host

Devanagari script

चतुर्दश सहस्राणि मम चित्तानुवर्तिनाम्।रक्षसां भीमवेगानां समरेष्वनिवर्तिनाम्।।3.22.8।।

Transliteration

caturdaśa sahasrāṇi mama cittānuvartinām |

rakṣasāṃ bhīmavegānāṃ samareṣv anivartinām || 3.22.8 ||

Translation

میرے حکم کے تابع چودہ ہزار راکشس ہیں—ہولناک رفتار والے، اور جنگ میں کبھی پیٹھ نہیں دکھاتے۔

Word by Word

• चतुर्दश: fourteen
• चतुर्दश: विशेषण (विशेष्य-विशेषणभावः)
• Type: Adjective
• Root: चतुर्दश (प्रातिपदिक; संख्या)
• Form: संख्याविशेषण (numeral adjective); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया बहुवचनस्य सहस्राणि-शब्दस्य विशेषणम् (agreeing with neut. nom/acc pl.)

• सहस्राणि: thousands
• सहस्राणि: कर्म (Karma/कर्म; implied object of ‘(सन्ति/भवन्ति)’ or count-expression)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st)/द्वितीया (2nd), बहुवचन; संख्या-परिमाणवाचक (thousands)

• मम: my
• मम: सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th, Genitive), एकवचन; सर्वनाम (pronoun) — ‘of me / my’

• चित्तानुवर्तिनाम्: of those who follow (my) will
• चित्तानुवर्तिनाम्: विशेषण (Genitive attribute to रक्षसाम्)
• Type: Adjective
• Root: चित्त + अनुवर्तिन् (प्रातिपदिक; अनुवर्त्-धातु से ‘अनुवर्तिन्’)
• Form: षष्ठी (6th, Genitive), बहुवचन; पुंलिङ्गे रक्षसाम्-शब्दस्य विशेषणम्; तत्पुरुष-समासः (चित्तस्य अनुवर्तिनः = following the will/mind)

• रक्षसाम्: of demons
• रक्षसाम्: सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th, Genitive), बहुवचन; ‘of demons’

• भीमवेगानाम्: of terrible speed
• भीमवेगानाम्: विशेषण (Genitive attribute to रक्षसाम्)
• Type: Adjective
• Root: भीम + वेग (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th, Genitive), बहुवचन; पुंलिङ्गे रक्षसाम्-शब्दस्य विशेषणम्; कर्मधारयः (भीमः वेगः यस्य/येषाम् = of terrible speed)

• समरेषु: in battles
• समरेषु: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण; locative)
• Type: Noun
• Root: समर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th, Locative), बहुवचन; अधिकरण (location/context) — ‘in battles’

• अनिवर्तिनाम्: of those who do not retreat
• अनिवर्तिनाम्: विशेषण (Genitive attribute to रक्षसाम्)
• Type: Adjective
• Root: अन्- + निवर्तिन् (प्रातिपदिक; निवर्त्-धातु से ‘निवर्तिन्’)
• Form: षष्ठी (6th, Genitive), बहुवचन; पुंलिङ्गे रक्षसाम्-शब्दस्य विशेषणम्; न-प्रत्ययेन निषेधः — ‘not turning back’

Context

There are fourteen thousand demons at my command ready to act according to my will. They are warriors of terrific speed and will not retreat from the fight.

Characters & Entities

• Khara
• rākṣasas (Khara’s forces)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse highlights the danger of power used without dharma: mere numerical strength and obedience do not make an action righteous; force aligned to an unjust aim becomes adharma.

What is the narrative situation?

Khara boasts of his military strength—fourteen thousand rākṣasas—while preparing to confront Rāma after prior provocations in Janasthāna.

Which character virtue is emphasized?

Not a virtue but a vice: Khara’s pride and overconfidence (mada/ahaṅkāra) in martial power.