Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

पञ्चवटी-निवासः

Settlement at Pañcavaṭī and Construction of the Hermitage

सालैस्तालैस्तमालैश्च खर्जूरपनसाम्रकैः।नीवारैस्तिमिशैश्चैव पुन्नागैश्चोपशोभिताः।।3.15.16।।चूतैरशोकैस्तिलकैश्चम्पकैः केतकैरपि।पुष्पगुल्मलतोपेतैस्तैस्तैस्तरुभिरावृताः।।3.15.17।।चन्दनैस्पन्दनैर्नीपैः पर्णासैर्लिकुचैरपि।धवाश्वकर्णखदिरैः शमीकिंशुकपाटलैः।।3.15.18।।

sālaiḥ tālaiḥ tamālaiś ca kharjūrapanasāmrakaiḥ | nīvārais timiśaiś caiva punnāgaiś copaśobhitāḥ || 3.15.16 ||

cūtair aśokais tilakaiś campakaiḥ ketakair api | puṣpagulmalatopetais tais tais tarubhir āvṛtāḥ || 3.15.17 ||

candanaiḥ spandanaiḥ nīpaiḥ parṇāsair likucair api | dhavāśvakarṇakhadiraiḥ śamīkiṃśukapāṭalaiḥ || 3.15.18 ||

یہی بیان پھر دہرایا گیا کہ پنجوٹی کا خطہ سال، تال، تمال، کھجور، کٹھل اور آم کے درختوں سے مزین تھا؛ نیوار (جنگلی دھان)، گھنے تیمش اور پُنّناگ بھی اس کی رونق تھے۔ چوت (آم)، اشوک، تلک، چمپک اور کیتک، پھول دار جھاڑیوں اور بیلوں کے ساتھ، طرح طرح کے درختوں نے اسے ڈھانپ رکھا تھا؛ اور چندن، سپندن، نیپ، پرناس، لیکوچ، دھوا، اشوکرن، کھدیر، شمی، کنشک اور پاٹل کے درخت اس کی شوبھا کو دوبالا کرتے تھے۔

idamthis
idam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र विशेष्य-रूपेण (this [place])
puṇyamholy
puṇyam:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpuṇya (प्रातिपदिक)
Formविशेषण; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'holy/meritorious'
idamthis
idam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
medhyamfit for sacrifice
medhyam:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmedhya (प्रातिपदिक)
Formविशेषण; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'fit for sacrifice/purifying'
idamthis
idam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
bahu-mṛga-dvijamfull of many animals and birds
bahu-mṛga-dvijam:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootbahu + mṛga + dvija (प्रातिपदिक)
Formसमास: बहवः मृगाः द्विजाश्च यस्मिन् (समाहारार्थे बहुव्रीहिः सम्भवः; परन्तु रूपतः विशेषण-समासप्रयोगः); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'abounding in animals and birds'
ihahere
iha:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
vatsyāmawe shall dwell
vatsyāma:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vas (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद; उत्तमपुरुष (1st person), बहुवचन
saumitreO Saumitra (Lakshmana)
saumitre:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootsaumitra (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; लक्ष्मणस्य संबोधन
sārdhamtogether with
sārdham:
Sahartha (सहार्थ/association)
TypeIndeclinable
Rootsārdham (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (together/along with)
etenawith this
etena:
Sahartha (सहार्थ/association)
TypeNoun
Rootetad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन
pakṣiṇābird (Jatāyu)
pakṣiṇā:
Sahartha (सहार्थ/association)
TypeNoun
Rootpakṣin (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन

This is a holy place fit for sacrifice. There are many animals and birds here.Hence we will reside here with Jatayu.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa

FAQs

Dharma remains the cultivation of a pure, restrained life supported by a harmonious environment; the repetition underscores the suitability of the place for righteous dwelling.

The dataset repeats the flora block, a known possibility in recensional transmission and verse-number handling.

Consistency and discernment—choosing a stable, nourishing setting for dharmic life in exile.