Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

जटायुस्संवादः — Encounter with Jaṭāyu and the Genealogy of Beings

Aranyakanda 14

रामस्य वचनं श्रुत्वा सर्वभूतसमुद्भवम्।आचचक्षे द्विजस्तस्मै कुलमात्मानमेव च।।3.14.5।।

rāmasya vacanaṃ śrutvā sarvabhūtasamudbhavam |

ācacakṣe dvijas tasmai kulam ātmānam eva ca || 3.14.5 ||

رام کے کلام کو سن کر، جو سب جانداروں کی پیدائش سے متعلق تھا، اس پرندے نے اسے مخلوقات کے آغاز کا بیان سنایا اور خاص طور پر اپنے ہی خاندان اور اپنی شناخت بیان کی۔

rāmasyaof Rama
rāmasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
vacanamspeech, words
vacanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Accusative, Singular
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√śru (श्रु धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा), indeclinable; 'having heard'
sarvabhūtasamudbhavamconcerning the origin of all beings
sarvabhūtasamudbhavam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + bhūta (√bhū) + samudbhava (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Accusative, Singular; tatpuruṣa: 'origin of all beings' qualifying 'vacanam' (as 'about the origin...')
ācacakṣētold, narrated
ācacakṣē:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√cakṣ (चक्ष् धातु)
FormLakāra: Liṭ (लिट्, perfect), Ātmanepada, Purusha: 3rd, Singular
dvijaḥthe bird
dvijaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; here 'bird' (twice-born)
tasmaito him
tasmai:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Dative (चतुर्थी/4), Singular
kulamlineage
kulam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkula (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Accusative, Singular
ātmānamhimself
ātmānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular; reflexive 'himself'
evaindeed, just
eva:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic particle
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction

Rama knew he was a friend of his father. So he enquired in a cool, composed voice his name and his lineage.

R
Rāma
J
Jatāyu (the bird)

FAQs

Satya (truthfulness) in self-presentation: the bird responds to Rāma’s respectful inquiry by giving an orderly and truthful account of lineage and identity.

After being honored by Rāma, Jatāyu begins explaining his background, starting with a broad account of origins and then his own family line.

Jatāyu’s openness and reliability: he answers without concealment, establishing trust and rightful alliance.