Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

जटायुस्संवादः — Encounter with Jaṭāyu and the Genealogy of Beings

Aranyakanda 14

तास्तु कन्यास्ततः प्रीतः काश्यपः पुनरब्रवीत्।।3.14.12।।पुत्रां स्स्रैलोक्यभर्तृ़न्वै जनयिष्यथ मत्समान्।

tās tu kanyās tataḥ prītaḥ kāśyapaḥ punar abravīt | putrān trailokya-bhartṝn vai janayiṣyatha mat-samān ||

پھر کاشیپ اُن کنواریوں سے خوش ہو کر دوبارہ بولا: تم میرے مانند بیٹے جنو گی—ایسے بیٹے جو تینوں لوکوں کے حکمران بننے کے لائق ہوں گے۔

ताःto them
ताः:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), बहुवचन
तुthen/indeed
तु:
सम्बन्धसूचक (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विशेष/विरोध
कन्याःmaidens/young wives
कन्याः:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘ताः’ इत्यस्य विशेष्य
ततःthen/thereupon
ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/क्रम (thereupon)
प्रीतःpleased
प्रीतः:
कर्ता (Karta)
TypeAdjective
Rootप्री (धातु)
Formभूतकृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ-विशेषणम् (काश्यपः)
काश्यपःKāśyapa
काश्यपः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootकाश्यप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति/पुनरावृत्ति (again)
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पुत्रान्sons
पुत्रान्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
त्रैलोक्यभर्तॄन्rulers of the three worlds
त्रैलोक्यभर्तॄन्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootत्रैलोक्यभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समासः त्रैलोक्यस्य भर्तारः (षष्ठी-तत्पुरुष)
वैindeed
वै:
अवधारण (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/सम्बोधन-प्रयोग (particle: indeed)
जनयिष्यथyou will give birth to
जनयिष्यथ:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), मध्यम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
मत्समान्equal to me
मत्समान्:
कर्म (Karma)
TypeAdjective
Rootमत्सम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समासः मत् + समान (षष्ठी-तत्पुरुष: “equal to me”); विशेषणम् (पुत्रान्)

Kasyapa, pleased with them said to his young wives, Beget sons of my stature who can rule over the three worlds.

K
Kāśyapa
T
Three worlds (trailokya)
R
Rāma

FAQs

Dharma is presented as responsibility tied to power: ‘rulers of the three worlds’ implies governance must be rightful and stabilizing, not merely dominant—authority is meaningful only when aligned with order.

Within the genealogy, Kāśyapa expresses a wish/blessing that his wives bear powerful sons capable of cosmic rule.

The ideal of worthy progeny and legitimate authority—power framed as stewardship rather than indulgence.