Shloka 35
राज्यं हारितवान् सर्व तस्माद् द्यूत॑ न रोचये । (नि:संशयं स कितव: पश्चात् तप्यति पाण्डव: ।। विविधानां च रत्नानां धनानां च पराजये । अस्मिन् क्षितिविनाशश्न वाक्पारुष्यमनन्तरम् ।। अविदश्वास्यं बुधर्नित्यमेकाद्वा द्रव्यनाशनम् ।) अथवा मन्यसे राजन् दीव्याम यदि रोचते,आपने पाण्डुपुत्र युधिष्ठिरको देखा होगा अथवा उनका नाम तो अवश्य सुना होगा। वे अपने अत्यन्त समृद्धिशाली राष्ट्रको, देवताओंके समान तेजस्वी भाइयोंको तथा समूचे राज्यको भी जूएमें हार गये थे। अतः मैं जूएको पसंद नहीं करता। नाना प्रकारके रत्नों और धनको हार जानेके कारण अब वे जुआरी युधिष्छिर निश्चय ही पश्चात्ताप करते होंगे। इस जूएमें आसक्त होनेपर राज्यका नाश होता है, फिर जुआरी एक दूसरेके प्रति कटु वचनोंका प्रयोग करते हैं। जूआ एक ही दिनमें महान् धनराशिका नाश करनेवाला है। अतः विद्वान् पुरुषोंको इस (धोखा देनेवाले जूए) पर कभी विश्वास नहीं करना चाहिये। राजन्! तो भी यदि आपकी रुचि और आग्रह हो, तो हम खेलेंगे ही
rājyaṃ hāritavān sarvaṃ tasmād dyūtaṃ na rocaye | niḥsaṃśayaṃ sa kitavaḥ paścāt tapyati pāṇḍavaḥ || vividhānāṃ ca ratnānāṃ dhanānāṃ ca parājaye | asmin kṣitivināśaś ca vākpāruṣyam anantaram || aviśvāsyaṃ budhair nityam ekadā vā dravyanāśanam | athavā manyase rājan dīvyāma yadi rocate ||
کَنگ نے کہا—اس نے اپنی پوری سلطنت ہار دی؛ اسی لیے مجھے جُوا پسند نہیں۔ بے شک وہ پاندو کا بیٹا—وہ جواری—بعد میں پچھتاوے کی آگ میں جلتا ہوگا۔ جب طرح طرح کے جواہرات اور مال و دولت ہار جاتے ہیں تو یہ لت مملکت کی بربادی لاتی ہے، اور پھر کھلاڑیوں کے درمیان تلخ کلامی شروع ہو جاتی ہے۔ داناؤں کی نگاہ میں یہ کھیل ہمیشہ ناقابلِ اعتماد ہے؛ ایک ہی دن میں بڑی دولت کو مٹا سکتا ہے۔ لہٰذا اہلِ دانش کو اس فریب آمیز جُوے پر کبھی بھروسا نہیں کرنا چاہیے۔ پھر بھی، اے راجن، اگر آپ اسے مناسب سمجھیں اور یہی آپ کی رغبت ہو تو ہم کھیلیں گے۔
कड़क उवाच
Educational Q&A
Gambling (dyūta) is portrayed as a socially and politically destructive vice: it can wipe out wealth quickly, provoke harsh speech and hostility, and even lead to the ruin of a kingdom. The wise therefore regard it as inherently untrustworthy and advise against placing confidence in it.
Kaḍaka addresses a king and discourages him from gambling by citing the well-known example of the Pāṇḍava (Yudhiṣṭhira), who lost his kingdom and treasures through dice. Despite his warning, Kaḍaka concedes that if the king insists, they will proceed to play.