Shloka 13
पाण्डवपरिचयः—विराटसभायां प्रकाशनम्
Identification of the Pāṇḍavas in Virāṭa’s Court
आचार्यशारद्वतयो: सुशुक्ले कर्णस्य पीतं रुचिरं च वस्त्रम् । द्रौणेश्ष राज्ञक्ष तथैव नीले वस्त्रे समादत्स्व नरप्रवीर,उन कौरव महारथियोंके अचेत हो जानेपर अर्जुनको उत्तराकी कही हुई बातें स्मरण हो आयीं और उन्होंने मत्स्यनरेशके पुत्र उत्तरसे कहा--“नरवीर! ये कौरव अभी बेहोश पड़े हुए हैं। ये जबतक होशमें आवें, उसके पहले ही सेनाके बीचसे निकल जाओ। आचार्य द्रोण और कृपाचार्यके शरीरपर जो श्वेत वस्त्र सुशोभित हैं, कर्णके अंगोंपर जो सुन्दर पीले रंगका वस्त्र है, अश्वत्थामा तथा राजा दुर्योधनके शरीरपर जो नीले रंगके कपड़े हैं, उन सबको उतार लो
vaiśampāyana uvāca |
ācāryaśāradvatayoḥ suśukle karṇasya pītaṃ ruciraṃ ca vastram |
drauṇeś ca rājñaś ca tathaiva nīle vastre samādatsva narapravīra ||
“اے نر-پرویر! آچاریہ درون اور شارَدوت (کرپ) کے نہایت سفید لباس، کرن کا خوشنما زرد کپڑا، اور اسی طرح درون کے بیٹے اشوتھاما اور راجا دُریودھن کے نیلے لباس—یہ سب بھی اٹھا لو۔”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights wartime pragmatism: when danger may return at any moment, one should act swiftly and decisively. It also reflects how outward markers (distinctive garments) function as identity and status-signs in epic warfare, making their removal a tactical and symbolic act.
After the Kaurava champions have been rendered unconscious in the Virāṭa episode, instructions are given to quickly take the notable garments of leading Kauravas—Droṇa, Kṛpa, Karṇa, Aśvatthāman, and Duryodhana—before they recover, aiding escape and signaling victory.