Shloka 16
विराटसभायां पाण्डवानां प्रवेशः — Arjuna’s Encomium of Yudhiṣṭhira in Virāṭa’s Court
युधिष्ठिरस्यास्मि निदेशकारी पार्थस्तृतीयो युधि संस्थिती5स्मि । तदर्थमावृत्य मुखं प्रयच्छ नरेन्द्रवृत्तं समर धार्तराष्ट्र,अर्जुन बोले--धृतराष्ट्रके पुत्र! तू युद्धसे पीठ दिखाकर क्यों भागा जा रहा है? अरे! ऐसा करके तू अपनी कीर्ति और विशाल यशसे हाथ धो बैठा है। आज तेरे विजयके बाजे पहले-जैसे नहीं बज रहे हैं। तूने जिन्हें राज्यसे उतार दिया है, उन्हीं महाराज युधिष्ठिरका आज्ञाकारी मैं तीसरा पाण्डव युद्धके लिये खड़ा हूँ। अतः तू मेरा सामना करनेके लिये लौटकर अपना मुँह तो दिखा। राजाका आचार-व्यवहार कैसा होना चाहिये, इसकी याद तो कर ले
arjuna uvāca | yudhiṣṭhirasya asmi nideśakārī pārthas tṛtīyo yudhi saṃsthito 'smi | tad-artham āvṛtya mukhaṃ prayaccha narendra-vṛttaṃ smara dhārtarāṣṭra ||
ارجن نے کہا—میں یُدھِشٹھِر کے حکم کا عامل ہوں؛ پارتھ، تیسرے پانڈو کے طور پر، جنگ میں ثابت قدم کھڑا ہوں۔ لہٰذا اے دھرتراشٹر کے بیٹے، پلٹ کر اپنا چہرہ دکھاؤ اور میرا مقابلہ کرو؛ میدانِ کارزار میں بادشاہ کے شایانِ شان روش کو یاد رکھو۔
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse upholds kṣatriya-dharma and rāja-dharma: a warrior-king should not abandon the battlefield out of fear, and must maintain honor through steadfastness; Arjuna also models disciplined obedience by acting as Yudhiṣṭhira’s appointed agent.
Arjuna addresses a Dhārtarāṣṭra warrior who is retreating, declaring his own identity as the third Pāṇḍava acting under Yudhiṣṭhira’s command, and challenges the opponent to turn back and fight while recalling the proper conduct expected of a king.