Shloka 16
Adhyāya 61: Saṃmohana-astra and the Kuru Withdrawal (संमोहनास्त्रं तथा कुरुनिवृत्तिः)
Devanagari script
वैशम्पायन उवाच एवमुक््त्वा महाबाहुर्वैराटिं नरसत्तम: । अर्जुनो रथिनां श्रेष्ठ उत्तरं वाक्यमब्रवीत्
Translation
وَیشَمپایَن نے کہا—اے راجن! یوں کہہ کر مہاباہو، انسانوں میں برتر اور رتھیوں میں سب سے شریشٹھ ارجن نے وِراٹ کے پُتر اُتّر سے پھر یہ کلام کہا۔
Word by Word
वैशम्पायनःVaishampayana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त्वा (absolutive), Active
महाबाहुःthe mighty-armed (one)
महाबाहुः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाबाहु
FormMasculine, Nominative, Singular
वैराटिम्to the son of Virata (Uttara)
वैराटिम्:
Karma
TypeNoun
Rootवैराटि
FormMasculine, Accusative, Singular
नरसत्तमःthe best of men
नरसत्तमः:
Karta
TypeNoun
Rootनरसत्तम
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular
रथिनाम्of chariot-warriors
रथिनाम्:
TypeNoun
Rootरथिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
श्रेष्ठःthe best
श्रेष्ठः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Singular
उत्तरम्Uttara
उत्तरम्:
Karma
TypeNoun
Rootउत्तर
FormMasculine, Accusative, Singular
वाक्यम्speech; words
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
FormNeuter, Accusative, Singular
अब्रवीत्said; spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect, 3rd, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes