Shloka 49
अर्जुन-कर्ण-सङ्ग्रामः
Arjuna–Karna Engagement in the Cattle-Raid Aftermath
सेनाओंकी व्यूहरचना हो जाय और हम सभी श्रेष्ठ धनुर्धर सावधान रहें, तो जैसे दानव इन्द्रसे भिड़ते हैं, उसी प्रकार हम युद्धमें अर्जुनका सामना कर सकते हैं ।। इति श्रीमहाभारते विराटपर्वणि गोहरणपर्वणि उत्तरगोग्रहे कृपवाक्यं नाम एकोनपज्चाशत्तमो5 ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत विराटपर्वके अन्तर्गत गोहरणपर्वमें उत्तरगोग्रहके समय कृपाचार्यवाक्यविषयक उनचासवाँ अध्याय पूरा हुआ
senānāṁ vyūha-racanā ho jāya aura hama sabhī śreṣṭha dhanurdhara sāvadhāna raheṁ, to yathā dānava indrase bhiḍate haiṁ, usī prakāra hama yuddha meṁ arjunakā sāmnā kara sakate haiṁ. iti śrīmahābhārate virāṭaparvaṇi goharaṇaparvaṇi uttara-gograhe kṛpa-vākyaṁ nāma ekona-pañcāśattamo 'dhyāyaḥ. itī prakāra śrīmahābhārata virāṭaparvake antargata goharaṇaparvameṁ uttara-gograha ke samaya kṛpācārya-vākya-viṣayaka unacāsavāṁ adhyāya pūrā huā.
کِرِپ نے کہا—“اگر ہماری فوجیں مناسب وِیوہ میں آراستہ ہو جائیں اور ہم سب برتر کماندار پوری طرح چوکنے رہیں، تو جیسے دانَو اندر کا سامنا کرتے ہیں ویسے ہی ہم جنگ میں ارجن کا مقابلہ کر سکتے ہیں۔” یوں شری مہابھارت کے وِراٹ پَرو کے تحت گوہَرَن پَرو میں اُتّر گوگ्रह کے موقع پر ‘کِرِپ وَاکْیَ’ نامی اُنچاسواں ادھیائے اختتام کو پہنچا۔
कृप उवाच
Educational Q&A
Kripa emphasizes disciplined preparedness: correct battle-formation (vyūha), collective vigilance, and coordinated skill are the ethical and practical foundations of facing a superior warrior. The counsel reflects the kṣatriya ideal that courage must be guided by strategy and alertness, not mere bravado.
During the cattle-raid episode in Virāṭa Parva, the Kaurava side anticipates or encounters Arjuna’s resistance. Kripa advises that if their forces are properly arrayed and their best archers remain vigilant, they can attempt to meet Arjuna in battle—likening the confrontation to Dānavas challenging Indra.