Shloka 13
Arjuna’s Approach, Drona’s Recognition, and the Turning of the Cattle (अर्जुनागमनम्, द्रोणवाक्यम्, गोगमनिवृत्तिः)
Devanagari script
रथादतिरयथं शूरं सर्वशस्त्रभृतां वरम् । विवशं पार्थमादास्ये गरुत्मानिव पन्नगम्,जो रथियोंसे भी बढ़कर अतिरथी, सम्पूर्ण शस्त्र-धारियोंमें श्रेष्ठ और शूरवीर है, उस कुन्तीपुत्रको आज मैं युद्धमें विवश करके उसी प्रकार दबोच लूँगा, जैसे गरुड़ साँपको पकड़ लेता है
Translation
جو رتھیوں سے بھی بڑھ کر اَتِیرتھی، تمام اسلحہ برداروں میں برتر اور شجاع ہے—اُس پارتھ کو آج میں میدانِ جنگ میں بےبس کر کے یوں دبوچ لوں گا جیسے گرُڑ سانپ کو پکڑ لیتا ہے۔
Word by Word
रथात्from the chariot
रथात्:
Apadana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Ablative, Singular
अतिरथम्the great chariot-warrior (atiratha)
अतिरथम्:
Karma
TypeNoun
Rootअतिरथ
FormMasculine, Accusative, Singular
शूरम्heroic
शूरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशूर
FormMasculine, Accusative, Singular
सर्वशस्त्रभृताम्of all weapon-bearers
सर्वशस्त्रभृताम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्व-शस्त्र-भृत्
FormMasculine, Genitive, Plural
वरम्the best
वरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवर
FormMasculine, Accusative, Singular
विवशम्helpless, overpowered
विवशम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविवश
FormMasculine, Accusative, Singular
पार्थम्Partha (Arjuna)
पार्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
आदास्येI shall seize/take
आदास्ये:
Karta
TypeVerb
Rootदा (आ-दा)
FormSimple Future (Luṭ), First, Singular, Parasmaipada
गरुत्मान्Garuda
गरुत्मान्:
Karta
TypeNoun
Rootगरुत्मत्
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
पन्नगम्serpent
पन्नगम्:
Karma
TypeNoun
Rootपन्नग
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
कर्ण उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes