Shloka 33
आचार्य-क्षमा, देśa–kāla-नīti, तथा भेद-दोषः
Teacher-Reconciliation, Timing-Policy, and the Fault of Factionalism
Devanagari script
विवर्णमुखभूयिष्ठा: सर्वे योधा विचेतस: । गा: सम्प्रस्थाप्य तिष्ठामो व्यूढानीका प्रहारिण:,समस्त सैनिकोंके मुखपर भारी उदासी छा गयी है। सब अचेत--हतोत्साह हो रहे हैं। अतः हम गौओंको हस्तिनापुरकी ओर भेजकर सेनाकी व्यूहरचना करके शत्रुपर प्रहार करनेके लिये उद्यत हो जायँ
Translation
سبھی جنگجوؤں کے چہرے زرد پڑ گئے ہیں؛ سب گویا بےخود اور بےحوصلہ ہو رہے ہیں۔ لہٰذا گایوں کو ہستناپور کی طرف روانہ کر کے ہم لشکر کی صف بندی (ویوہ) کر لیں اور دشمن پر حملہ کرنے کے لیے آمادہ ہو جائیں۔
Word by Word
विवर्णमुखभूयिष्ठाःhaving faces mostly pale/discolored
विवर्णमुखभूयिष्ठाः:
Karta
TypeAdjective
Rootविवर्णमुखभूयिष्ठ
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
योधाःwarriors
योधाः:
Karta
TypeNoun
Rootयोध
FormMasculine, Nominative, Plural
विचेतसःbewildered, senseless
विचेतसः:
Karta
TypeAdjective
Rootविचेतस्
FormMasculine, Nominative, Plural
गाःcows
गाः:
Karma
TypeNoun
Rootगो
FormFeminine, Accusative, Plural
सम्प्रस्थाप्यhaving sent forth / dispatched
सम्प्रस्थाप्य:
Karma
TypeVerb
Rootसम्-प्र-स्था
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
तिष्ठामःwe stand / we remain
तिष्ठामः:
Karta
TypeVerb
Rootस्था
FormPresent (Lat), First, Plural, Parasmaipada
व्यूढ-अनीकाःwith arrayed formations (battle-lines)
व्यूढ-अनीकाः:
Karta
TypeAdjective
Rootव्यूढ-अनीक
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रहारिणःstriking, assailing
प्रहारिणः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रहारिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
द्रोण उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes