Shloka 20
आचार्य-क्षमा, देśa–kāla-नīti, तथा भेद-दोषः
Teacher-Reconciliation, Timing-Policy, and the Fault of Factionalism
Devanagari script
अजुन उवाच एकान्तं रथमास्थाय पद्धयां त्वमवपीडयन् । दृढं च रश्मीन् संयच्छ शड्खं ध्मास्याम्यहं पुन:,अर्जुन बोले--राजकुमार! अब तुम रथपर अच्छी तरह जमकर बैठ जाओ और अपनी टाँगोंसे बैठनेके स्थानको जकड़ लो। साथ ही घोड़ोंकी रासको दृढ़तापूर्वक पकड़े रहो। मैं फिर शंख बजाऊँगा
Translation
ارجن نے کہا—اے راجکمار! اب تم یکسو ہو کر رتھ پر مضبوطی سے بیٹھو اور پاؤں سے نشست کو جکڑ لو۔ گھوڑوں کی باگیں بھی سختی سے تھامے رکھو؛ میں پھر شنکھ بجاؤں گا۔
Word by Word
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular
एकान्तम्to a secluded place / aside
एकान्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootएकान्त
FormMasculine/Neuter, Accusative, Singular
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Singular
आस्थायhaving mounted / having taken (seat)
आस्थाय:
TypeVerb
Rootआ-स्था
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
पादाभ्याम्with (your) two feet
पादाभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootपाद
FormMasculine, Instrumental, Dual
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
अवपीडयन्pressing down / bracing
अवपीडयन्:
TypeVerb
Rootअव-पीड्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
दृढम्firmly
दृढम्:
TypeAdjective
Rootदृढ
FormNeuter (adverbial use), Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
रश्मीन्reins
रश्मीन्:
Karma
TypeNoun
Rootरश्मि
FormMasculine, Accusative, Plural
संयच्छhold tight / restrain
संयच्छ:
TypeVerb
Rootसम्-यम्
FormImperative, 2, Singular
शङ्खम्conch
शङ्खम्:
Karma
TypeNoun
Rootशङ्ख
FormMasculine, Accusative, Singular
ध्मास्यामिI will blow
ध्मास्यामि:
TypeVerb
Rootध्मा
FormSimple Future, 1, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
Speaker
अजुन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes