Shloka 43
Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)
श्रेयः सदा55त्मनो दृष्ट्वा परं राज्ञा न संवदेत् विशेषयेच्च राजानं योग्यभूमिषु सर्वदा,अपनी भलाई अथवा लाभ देखकर दूसरेको सदा राजाके साथ न मिलावे; न बातचीत करावे। उपयुक्त स्थान और अवसर देखकर सदा राजाकी विशेषता प्रकट करे
śreyaḥ sadātmanaḥ dṛṣṭvā paraṃ rājñā na saṃvadet | viśeṣayec ca rājānaṃ yogyabhūmiṣu sarvadā ||
اپنی بھلائی کو مقدم جان کر آدمی کو ذاتی فائدے کے لیے ہمیشہ بادشاہ سے خفیہ میل جول نہیں بڑھانا چاہیے، نہ ہی بےجا بےتکلف گفتگو کرنی چاہیے۔ بلکہ مناسب جگہ اور موقع دیکھ کر، ادب و وقار کے ساتھ ہمیشہ بادشاہ کی برتری و فضیلت کا اظہار کرنا چاہیے۔
धौग्य उवाच
Educational Q&A
Maintain ethical distance and dignity in dealings with rulers: do not cultivate the king’s company or conversation for personal advantage; instead, speak appropriately and praise or acknowledge the king’s merits only in fitting contexts.
Dhaumya offers a norm of conduct regarding interaction with a king, emphasizing prudent speech and proper occasions—guidance meant to preserve dharma, avoid opportunism, and uphold royal decorum.