Shloka 19

Omens in the Kuru Host and Droṇa’s Recognition of Arjuna (क्लीबवेषधारी पार्थ-परिज्ञानम्)

Devanagari script

अर्जुनस्य किलासीस्त्वं सारथिर्दयित: पुरा । त्वयाजयत्‌ सहायेन पृथिवीं पाण्डवर्षभ:,“पहले तुम अर्जुनका प्रिय सारथि रह चुकी हो और तुम्हारी ही सहायतासे उन पाण्डवशिरोमणिने समूची पृथ्वीपर विजय पायी है”

Transliteration

arjunasya kilāsīstvaṃ sārathir dayitaḥ purā | tvayājayat sahāyena pṛthivīṃ pāṇḍavarṣabhaḥ ||

Translation

تم پہلے ارجن کی محبوب سارتھی رہ چکی ہو؛ اور تمہاری ہی مدد سے پاندوؤں میں وہ برگزیدہ سورما نے پوری زمین پر فتح پائی تھی۔

Word by Word

• अर्जुनस्य: of Arjuna
• अर्जुनस्य: Sambandha
• Type: Noun
• Root: अर्जुन
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• किल: indeed/it is said
• Type: Indeclinable
• Root: किल

• आसीः: you were
• Type: Verb
• Root: अस्
• Form: Imperfect (Lan), 2nd, Singular, Parasmaipada

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: —, Nominative, Singular

• सारथिः: charioteer
• सारथिः: Predicate
• Type: Noun
• Root: सारथि
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• दयितः: beloved/dear
• दयितः: Predicate
• Type: Adjective
• Root: दयित
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• पुरा: formerly/once
• पुरा: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा

• त्वया: by you/with you
• त्वया: Karana
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: —, Instrumental, Singular

• अजयत्: conquered
• Type: Verb
• Root: जि
• Form: Imperfect (Lan), 3rd, Singular, Parasmaipada

• सहायेन: with (your) help/assistance
• सहायेन: Karana
• Type: Noun
• Root: सहाय
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• पृथिवीम्: the earth
• पृथिवीम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पृथिवी
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• पाण्डवर्षभः: the bull among the Pandavas (best of the Pandavas)
• पाण्डवर्षभः: Karta
• Type: Noun
• Root: पाण्डव-ऋषभ
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Arjuna
• Pāṇḍava (Arjuna as pāṇḍavarṣabha)
• Sārathi (charioteer figure addressed)
• Pṛthivī (the earth/realm)