Previous Verse
Next Verse

Shloka 32

त्रिगर्त-मात्स्य-संग्रामः

The Trigarta–Matsya Engagement at Twilight

स्वारूढा युद्धकुशलै: शिक्षिता हस्तिसादिभि: । राजानमन्वयु: पश्चाच्चलन्त इव पर्वता:

svārūḍhā yuddhakuśalaiḥ śikṣitā hastisādibhiḥ | rājānam anvayuḥ paścāc calanta iva parvatāḥ ||

جنگ میں ماہر مہاوتوں کے تربیت یافتہ، اپنی پیٹھ پر سواریاں اٹھائے وہ عظیم ہاتھی راجا وِرَاط کے پیچھے پیچھے چلے؛ وہ گویا چلتے پھرتے پہاڑ دکھائی دیتے تھے۔

स्वारूढाःhaving riders mounted (with riders mounted)
स्वारूढाः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्वारूढ (स्व + आरूढ)
FormMasculine, Nominative, Plural
युद्धकुशलैःby those skilled in battle
युद्धकुशलैः:
Karana
TypeAdjective
Rootयुद्धकुशल
FormMasculine, Instrumental, Plural
शिक्षिताःtrained
शिक्षिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootशिक्षित (√शिक्ष्)
FormMasculine, Nominative, Plural
हस्तिसादिभिःby elephant-drivers (mahouts) and the like
हस्तिसादिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootहस्तिसादि
FormMasculine, Instrumental, Plural
राजानम्the king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
अन्वयुःfollowed
अन्वयुः:
Karta
TypeVerb
Root√इ (अनु + √इ)
FormPerfect (Liṭ), Third, Plural
पश्चात्behind, afterwards
पश्चात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपश्चात्
चलन्तःmoving
चलन्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootचलत् (√चल्)
FormMasculine, Nominative, Plural
इवas if, like
इव:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइव
पर्वताःmountains
पर्वताः:
Karta
TypeNoun
Rootपर्वत
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
King Virāṭa
W
war-elephants
M
mahouts/elephant-drivers
R
riders

Educational Q&A

The verse highlights that effective power in a kingdom is disciplined and trained: even immense force (elephants) becomes ethically and practically meaningful when guided by skilled instruction and orderly command.

A royal military retinue is described: trained war-elephants carrying riders proceed behind King Virāṭa, their massive, steady movement compared to walking mountains.