Shloka 5
Role-Allocation in Virāṭa’s Court: Nakula, Sahadeva, and Draupadī’s Concealment
ये मामामन्त्रयिष्यन्ति विराटनगरे जना: । तेभ्य एवं प्रवक्ष्यामि विहरिष्याम्यहं यथा,विराटनगरमें जो लोग मुझसे पूछेंगे, उन्हें मैं इस प्रकार उत्तर दूँगा--“तात! पहले पाण्डुनन्दन राजा युधिष्ठिरने मुझे अश्वोंका अध्यक्ष बनाकर रख रखा था।' महीपते! मैं जिस प्रकार वहाँ विहार करूँगा, वह सब मैंने आपको बता दिया। राजा विराटके नगरमें अपनेको छिपाये रखकर ही मैं सर्वत्र विचरूगा
ye mām āmantrayiṣyanti virāṭanagare janāḥ | tebhya evaṃ pravakṣyāmi viharīṣyāmy ahaṃ yathā |
وِراٹ نگر میں جو لوگ مجھ سے پوچھیں گے، میں انہیں یوں جواب دوں گا: “جناب، پہلے پاندو نندن راجا یُدھِشٹھِر نے مجھے گھوڑوں کا نگران مقرر کیا تھا۔” اے راجَن! وہاں میں کس طرح برتاؤ کروں گا، یہ سب میں نے آپ کو بتا دیا ہے؛ وِراٹ کے شہر میں اپنی شناخت چھپا کر میں اسی کے مطابق ہر طرف آتا جاتا رہوں گا۔
नकुल उवाच
Educational Q&A
The verse highlights prudent conduct in adversity: maintaining dharma through self-control and careful speech, using a harmless occupational cover to protect a larger righteous goal (completing the incognito year without endangering others).
During the Pāṇḍavas’ incognito stay in King Virāṭa’s realm, Nakula explains the prepared cover story he will use if questioned—claiming prior service as an overseer of horses under Yudhiṣṭhira—and states he will move about in Virāṭa’s city while keeping his identity hidden.