Shloka 173
युधिष्ठिरस्य अर्जुनप्रेषण-युक्तिवर्णनम् | Yudhiṣṭhira’s Rationale for Sending Arjuna and Request to Dhaumya
तत् फलं तस्य भवति देव्याश्छन्देन भारत । भारत! तबसे उस देवीका “शाकम्भरी” ही नाम प्रसिद्ध हो गया। शाकम्भरीके समीप जाकर मनुष्य ब्रह्मचर्य पालनपूर्वक एकाग्रचित्त और पवित्र हो वहाँ तीन राततक शाक खाकर रहे तो बारह वर्षोतक शाकाहारी मनुष्यको जो पुण्य प्राप्त होता है
tat phalaṁ tasya bhavati devyāś chandenā bhārata |
“اے بھارت! وہی ثمر اسے دیوی کی مرضی سے حاصل ہوتا ہے۔” اسی وقت سے دیوی ‘شاکمبھری’ کے نام سے مشہور ہوئیں۔ جو شخص شاکمبھری کے قرب میں جا کر برہماچریہ کا التزام کرے، یکسو اور پاکیزہ دل ہو کر تین راتیں صرف ساگ/سبزیاں کھا کر وہاں قیام کرے—وہ دیوی کے فضل سے انہی تین دنوں میں وہی پُنّیہ پا لیتا ہے جو بارہ برس تک سبزی خور رہنے والے کو حاصل ہوتا ہے۔
घुलस्त्य उवाच
Educational Q&A
Sincere discipline (brahmacarya), purity, and focused devotion at a sacred presence can compress long-term merit into a short observance when supported by divine grace; the ethical emphasis is on restraint, mental concentration, and reverent intention rather than mere duration.
The speaker explains the efficacy of approaching the Goddess Śākambharī: a three-night observance near her—maintaining celibate discipline and eating only vegetables—yields, by her will, the same spiritual merit that would normally require twelve years of such dietary restraint.