युधिछिर उवाच तप: स्वधर्मवर्तित्वं मनसो दमनं दम: । क्षमा द्न्द्सहिष्णुत्वं ह्वीरकार्यनिवर्तनम्
yudhiṣṭhira uvāca | tapaḥ svadharmavartitvaṃ manaso damanaṃ damaḥ | kṣamā dvandvasahiṣṇutvaṃ hrīr akāryanivartanam ||
یُدھِشٹھِر نے کہا— اپنے سْوَدھرم پر ثابت قدم رہنا ہی تپسیا ہے؛ من کا دَمَن ہی دَم ہے؛ سردی گرمی وغیرہ کے دُوَندْووں کو سہنا ہی کْشَما ہے؛ اور جو کام نہیں کرنا چاہیے اس سے باز رہنا ہی ہْری (حیا/شرم) ہے۔
युधिछिर उवाच
The verse defines key virtues in practical terms: tapas is fidelity to one’s own dharma, dama is restraint of the mind, kṣamā is endurance of life’s dualities, and hrī is refraining from improper deeds.
In the Vana Parva’s didactic setting, Yudhiṣṭhira articulates ethical definitions—clarifying how inner discipline and moral restraint should be understood and practiced.