Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Adhyāya 96: Nārada Guides Mātali in Varuṇa’s Realm

Varuṇa-loka Darśana

इनके सिवा ये दूसरे जो मनुष्य, पशु, पक्षी तथा जीवलोकमें विचरनेवाले अन्यान्य तिर्यग्योनिके प्राणी हैं, वे अल्पकालमें ही कालके गालमें चले जाते हैं ।।

imeṣāṃ śeṣā ye ’nye manuṣyāḥ paśavaḥ pakṣiṇaś ca jīvaloke vicaranā anye ’nye tiryagyonayaḥ prāṇinaḥ, te ’lpakālenaiva kālasya gāle praviśanti. bhūyiṣṭhena tu rājānaḥ śriyaṃ bhuktvā āyuṣaḥ kṣaye mṛtyum upetya sukṛtaduṣkṛtayoḥ phalaṃ bhoktuṃ punaḥ taruṇāḥ pratipadyante.

ان کے سوا جو دوسرے انسان، جانور، پرندے اور جیو لوک میں پھرنے والے طرح طرح کے غیر انسانی یَونی کے جاندار ہیں، وہ بہت ہی تھوڑے عرصے میں کال (وقت) کے حلق میں سما جاتے ہیں۔ مگر اکثر بادشاہ شاہی شان و شوکت سے بہرہ مند ہو کر، جب عمر پوری ہو جاتی ہے اور موت آ پہنچتی ہے، تو اپنے نیکی و بدی کے اعمال کے پھل بھگتنے کے لیے دوبارہ ایک نیا، جوانی والا جنم اختیار کرتے ہیں۔

भूयिष्ठेनmostly / for the most part
भूयिष्ठेन:
Karana
TypeAdjective
Rootभूयिष्ठ (भूयस्-तम)
FormNeuter, Instrumental, Singular
तुbut
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
राजानःkings
राजानः:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Plural
श्रियम्prosperity / royal fortune
श्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootश्री
FormFeminine, Accusative, Singular
भुक्त्वाhaving enjoyed
भुक्त्वा:
TypeVerb
Rootभुज्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
आयुषःof life / lifespan
आयुषः:
TypeNoun
Rootआयुस्
FormNeuter, Genitive, Singular
क्षयेat the end / upon exhaustion
क्षये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षय
FormMasculine, Locative, Singular
तरुणाःyoung (ones)
तरुणाः:
Karta
TypeAdjective
Rootतरुण
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रतिपद्यन्तेthey attain / they enter upon
प्रतिपद्यन्ते:
TypeVerb
Rootप्रति-पद्
FormPresent, Atmanepada, Third, Plural
भोक्तुम्to experience / to enjoy
भोक्तुम्:
TypeVerb
Rootभुज्
Formतुमुन् (infinitive)
सुकृतदुष्कृतेmerit and demerit
सुकृतदुष्कृते:
Karma
TypeNoun
Rootसुकृत + दुष्कृत
FormNeuter, Accusative, Dual

कण्व उवाच

कण्व (Kaṇva)
काला (Time/Death)
राजानः (kings)
श्री (royal prosperity/fortune)