Shloka 11
कण्वोपदेशः—नश्वरबलविवेकः तथा मातलिगुणकेश्याः आख्यानारम्भः
Kaṇva’s Counsel on Impermanent Power; Opening of the Mātali–Guṇakeśī Narrative
तपस्विनो महात्मानो वेदप्रत्ययदर्शिन: । उदीर्यमाणं राजानं क्रोधदीप्ता द्विजातय:,“उनके मना करनेपर भी वे ब्राह्मणोंसे बार-बार प्रश्न करते ही रहे। उनका अहंकार बहुत बढ़ गया था। वे धन-वैभवके मदसे मतवाले हो गये थे। राजाको यही (बारंबार) प्रश्न दुहराते देख वेदके सिद्धान्तका साक्षात्कार करनेवाले महामना तपस्वी ब्राह्मण क्रोधसे तमतमा उठे और उनसे इस प्रकार बोले--
tapasvino mahātmāno vedapratyayadarśinaḥ | udīryamāṇaṃ rājānaṃ krodhadīptā dvijātayaḥ ||
وہ تپسوی، عظیم النفس اور وید کے یقینی حقائق کے شاہد دو بار جنم لینے والے رشی، جب بادشاہ کو یوں بار بار اصرار کرتے اور بھڑکتے دیکھتے، تو غضب سے بھڑک اٹھے۔
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights an ethical limit: inquiry should be guided by humility and receptivity. When a ruler’s questioning becomes insistence fueled by pride, even patient sages—grounded in Vedic certainty—may respond with righteous anger to reassert dharma and proper conduct.
A king continues to press questions repeatedly; the ascetic Brahmin seers, who understand Vedic principles, become angered at his persistent, agitated manner and are about to speak to him in response.