Shloka 15
यतिष्यामो वशे कर्तु व्यपनेतुं च ते भयम् । देव! जो तपोनिधि विश्वरूप अपने दोनों नेत्रोंसे सबको दग्ध करते हुए-से विराज रहे हैं, उन्हें प्रलोभनमें डालनेके लिये हम सब अप्सराएँ एक साथ जा रही हैं। वहाँ उन्हें वशमें करने तथा आपके भयको दूर हटानेके लिये हम पूर्ण प्रयत्न करेंगी ।। १४ ह ।। शल्य उवाच इन्द्रेण तास्त्वनुज्ञाता जम्मुस्त्रेशिरसो5न्तिकम् । तत्र ता विविधैभविलों भयन्त्यो वराड़्नना:,इन्द्रियाणि वशे कृत्वा पूर्वसागरसंनिभ: । शल्य बोले--राजन्! इन्द्रकी आज्ञा पाकर वे सब अप्सराएँ त्रिशिराके समीप गयीं। वहाँ उन सुन्दरियोंने भाँति-भाँतिके हाव-भावोंद्वारा उन्हें लुभानेका प्रयत्न किया तथा प्रतिदिन विश्वरूपको अपने अंगोंके सौन्दर्यका दर्शन कराया। तथापि वे महातपस्वी महर्षि उन सबको देखते हुए हर्ष आदि विकारोंको नहीं प्राप्त हुए; अपितु वे इन्द्रियोंको वशमें करके पूर्वसागरके समान शान्तभावसे बैठे रहे
śalya uvāca | indreṇa tāstv anu jñātā jagmustriśiraso 'ntikam | tatra tā vividhair bhāvair lubhayantyo varāṅganāḥ | indriyāṇi vaśe kṛtvā pūrvasāgarasaṃnibhaḥ ||
شَلیہ نے کہا—اے راجن! اندَر کی اجازت پا کر وہ سب اپسرائیں تریشِرا کے پاس گئیں۔ وہاں ان حسیناؤں نے طرح طرح کے انداز و ادا سے اسے لبھانے کی کوشش کی۔ لیکن وہ مہاتپسی اپنے حواس کو قابو میں رکھ کر مشرقی سمندر کی مانند پُرسکون اور بےجنبش رہا۔
शल्य उवाच
Educational Q&A
The verse highlights indriya-nigraha (mastery over the senses): true strength is inner restraint. Even deliberate temptation, backed by divine authority, fails against steady tapas and disciplined mind.
Indra, fearing the power of Triśiras/Viśvarūpa’s austerities, authorizes apsarases to distract him. They attempt to seduce him through varied allure, but he remains serene and unmoved, controlling his senses like a calm ocean.