Shloka 5
सहदेव–सात्यकि संवादः
Sahadeva and Satyaki on resolve after failed conciliation
Devanagari script
तस्मिंस्तस्मिन् निमित्ते हि मतं भवति केशव । प्राप्तकालं मनुष्येण क्षमं कार्यमरिंदम,शत्रुओंका दमन करनेवाले केशव! भिन्न-भिन्न कारण उपस्थित होनेपर मनुष्योंके विचार भी भिन्न-भिन्न प्रकारके हो जाते हैं; अतः मनुष्यको वही कार्य करना चाहिये, जो उसके योग्य और समयोचित हो
Translation
اے دشمنوں کو کچلنے والے کیشو! جب مختلف اسباب سامنے آتے ہیں تو انسانوں کی رائے بھی مختلف ہو جاتی ہے؛ اس لیے انسان کو وہی کام کرنا چاہیے جو اس کے لائق اور وقت کے مطابق ہو۔
Word by Word
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
तस्मिन्in that (other)
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
निमित्तेoccasion/cause
निमित्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनिमित्त
FormNeuter, Locative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
मतम्opinion/view
मतम्:
Karta
TypeNoun
Rootमत
FormNeuter, Nominative, Singular
भवतिarises/is
भवति:
TypeVerb
Rootभू
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
केशवO Keshava
केशव:
TypeNoun
Rootकेशव
FormMasculine, Vocative, Singular
प्राप्तकालम्timely/at the proper time
प्राप्तकालम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्राप्तकाल
FormNeuter, Accusative, Singular
मनुष्येणby a man/by a person
मनुष्येण:
Karana
TypeNoun
Rootमनुष्य
FormMasculine, Instrumental, Singular
क्षमम्proper/fit
क्षमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootक्षम
FormNeuter, Accusative, Singular
कार्यम्deed/action
कार्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootकार्य
FormNeuter, Accusative, Singular
अरिंदमO subduer of foes
अरिंदम:
TypeNoun
Rootअरिंदम
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
नकुल उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes