Udyoga-parva Adhyāya 71 — Kṣatra-dharma Counsel, Public Legitimacy, and Mobilization
ऑपन--माजल बछ। अफ<-जआकऋज (भगवदयानपर्व) द्विसप्ततितमो< ध्याय: युधिष्ठटिरका बरस ष्णसे अपना अभिप्राय निवेदन करना
vaiśampāyana uvāca |
sañjaye pratiyāte tu dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |
arjunaṃ bhīmasenaṃ ca mādrīputrau ca bhārata |
virāṭa-drupadau caiva kekayānāṃ mahārathān ||
abravīd upasaṅgamya śaṅkha-cakra-gadādharam |
abhiyācāmahe gatvā prayātuṃ kuru-saṃsadam ||
yathā bhīṣmeṇa droṇena bāhlīkena ca dhīmatā |
anyaiś ca kurubhiḥ sārdhaṃ na yudhyemahi saṃyuge ||
eṣa naḥ prathamaḥ kalpa etan naḥ śreya uttamam |
evam uktāḥ sumanasas te 'bhijagmur janārdanam ||
pāṇḍavaiḥ saha rājāno marutvantam ivāmarāḥ |
tadā ca duḥsahāḥ sarve sadasyās te nararṣabhāḥ ||
janārdanaṃ samāsādya kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ |
abhāṣata dāśārham ṛṣabhaṃ sarva-sātvatām ||
وَیشَمپایَن نے کہا—سنجے کے روانہ ہو جانے کے بعد دھرم پر قائم بادشاہ یُدھِشٹھِر ارجن، بھیم سین، مادری کے دونوں بیٹوں (نکُل اور سہ دیو)، نیز وِراٹ، دُرپَد اور کیکَیَوں کے مہارتھیوں کے پاس گیا۔ شَنگھ، چکر اور گدا دھارن کرنے والے جناردن شری کرشن کے قریب جا کر اس نے کہا: “آؤ، ہم چل کر ان سے پُرزور درخواست کریں کہ وہ کورو سبھا کی طرف روانہ ہوں۔ وہ وہاں ایسا جتن کریں کہ ہمیں بھیشم، درون، دانا باہلیک اور دوسرے کوروؤں کے ساتھ میدانِ جنگ میں لڑنا نہ پڑے۔ یہی ہمارا پہلا عزم ہے؛ یہی ہمارے لیے سب سے بڑی بھلائی ہے۔” یہ سن کر وہ سب خوش دلی سے جناردن کے پاس گئے۔ دشمنوں کے لیے ناقابلِ برداشت وہ راجے اور نر شریشٹھ سبھاسد پانڈوؤں کے ساتھ کرشن کے پاس یوں گئے جیسے دیوتا اِندر کے پاس جاتے ہیں۔ جناردن تک پہنچ کر کُنتی پُتر یُدھِشٹھِر نے سب ساتوتوں میں شریشٹھ داشارھ کرشن سے خطاب کیا۔
वैशम्पायन उवाच
Even when conflict seems inevitable, the dharmic first step is to exhaust peaceful and ethical means—especially to avoid fighting revered elders and one’s own kin. Yudhiṣṭhira frames peace not as weakness but as the ‘highest good’ (śreya uttamam), and seeks Kṛṣṇa’s moral authority and diplomatic skill to pursue it.
After Sañjaya departs, Yudhiṣṭhira gathers the Pāṇḍava brothers and allied kings (Virāṭa, Drupada, Kekayas) and proposes approaching Kṛṣṇa to request that he go to the Kuru court as an envoy. Their aim is to prevent a war in which they would have to fight Bhīṣma, Droṇa, Bāhlīka, and other Kurus. They then go together to Kṛṣṇa, and Yudhiṣṭhira begins addressing him.