Shloka 2

Dhṛtarāṣṭra’s Inquiry and Sañjaya’s Etymologies of Kṛṣṇa’s Names

Puruṣottama-nāma-nirvacana

Devanagari script

संजय उवाच शृणु राजन न ते विद्या मम विद्या न हीयते । विद्याहीनस्तमो ध्वस्तो नाभिजानाति केशवम्‌,संजयने कहा--राजन्‌! सुनिये, आपको तत्त्वज्ञान प्राप्त नहीं है और मेरी ज्ञानदृष्टि कभी लुप्त नहीं होती है। जो मनुष्य तत्त्वज्ञानसे शून्य है और जिसकी बुद्धि अज्ञानान्धकारसे विनष्ट हो चुकी है, वह श्रीकृष्णके वास्तविक स्वरूपको नहीं जान सकता

Translation

سنجے نے کہا—اے راجن! سنو؛ تمہارے پاس تَتّوَ-وِدیا نہیں، اور میری گیان-دِرِشٹی کبھی کم نہیں ہوتی۔ جو شخص علم سے خالی ہو اور جس کی عقل جہالت کے اندھیرے میں برباد ہو چکی ہو، وہ کیشو کے حقیقی سوروپ کو نہیں جان سکتا۔

Word by Word

संजयःSanjaya

उवाचsaid

शृणुlisten

राजन्O king

नnot

तेof you / your

विद्याknowledge

ममmy / of me

विद्याknowledge

नnot

हीयतेdiminishes / is lost

विद्या-हीनःdevoid of knowledge

तमःdarkness (ignorance)

ध्वस्तःruined / destroyed

नnot

अभिजानातिknows / recognizes

केशवम्Keshava (Krishna)

Speaker

संजय उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes