Sañjaya’s Knowledge of Keśava and the Discipline of Indriya-nigraha (संजयस्य केशवज्ञानम्—इन्द्रियनिग्रह-उपदेशः)
व्यामान्तरं समास्थाय यथामुक्त मनस्विन: । चक्र तद् वासुदेवस्य मायया वर्तते विभो
sañjaya uvāca | vyāmāntaraṃ samāsthāya yathāmukta-manāsvinaḥ | cakra tad vāsudevasya māyayā vartate vibho, prabho |
سنجے نے کہا—اے پرَبھُو! واسودیو کا سُدرشن چکر اُس کی مایا-شکتی سے دوسروں کی نگاہ سے اوجھل رہتے ہوئے ہمیشہ اسی کے پاس رہتا ہے۔ اس کے وسطی حصے کا پھیلاؤ لگ بھگ ساڑھے تین ہاتھ ہے۔ بھگوان کے سنکلپ کے مطابق وہ وسیع اور شعلہ فشاں روپ دھار کر دشمنوں کے وِناش کے لیے استعمال ہوتا ہے۔
संजय उवाच
The verse emphasizes the Lord’s sovereignty: divine instruments act according to his will, and his māyā can conceal or reveal power as needed. Ethical force (punishing aggressors) is portrayed as legitimate when guided by righteous resolve rather than personal rage.
Sañjaya describes Vāsudeva’s Sudarśana discus—its formidable size and radiance, its concealment by divine māyā, and its readiness to be deployed for the destruction of enemies when the Lord so intends.