Shloka 21
धृतराष्ट्रस्य बलाबलचिन्ता
Dhṛtarāṣṭra’s Appraisal of Strength and Preference for Śama
Devanagari script
इत्येवं चिन्तयत् कृत्स्नमहोरात्राणि भारत । अनिद्रो नि:ःसुखश्नास्मि कुरूणां शमचिन्तया,“भारत! मैं दिन-रात यही सब सोचते-सोचते नींद नहीं ले पाता हूँ। कुरुवंशियोंमें कैसे शान्ति बनी रहे--इस चिन्तासे मेरा सारा सुख छिन गया है
Transliteration
ity evaṁ cintayat kṛtsnam ahorātrāṇi bhārata | anidro niḥsukhaś cāsmi kurūṇāṁ śamacin tayā ||
Translation
وَیشَمپایَن نے کہا—اے بھارت! یوں دن رات اسی طرح سوچتے سوچتے مجھے نیند نہیں آتی؛ کوروؤں میں صلح کیسے قائم ہو—اسی فکر نے میری ساری خوشی چھین لی ہے۔
Word by Word
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
एवम्in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
चिन्तयन्thinking
चिन्तयन्:
Karta
TypeVerb
Rootचिन्त्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
कृत्स्नम्entire
कृत्स्नम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकृत्स्न
FormNeuter, Accusative, Singular
अहोरात्राणिdays and nights
अहोरात्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootअहोरात्र
FormNeuter, Accusative, Plural
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
अनिद्रःsleepless
अनिद्रः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनिद्र
FormMasculine, Nominative, Singular
निःसुखःwithout happiness
निःसुखः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिःसुख
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्मिI am
अस्मि:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent (Lat), 1st, Singular, Parasmaipada
कुरूणाम्of the Kurus
कुरूणाम्:
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Genitive, Plural
शमचिन्तयाby the thought of peace
शमचिन्तया:
Karana
TypeNoun
Rootशम-चिन्ता
FormFeminine, Instrumental, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaB
BhārataK
Kurus (Kuru lineage)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes