Saṃjaya’s Warning to Dhṛtarāṣṭra: Accountability, Alliance-Shift, and the Pāṇḍava Strategic Edge
भक््त्या हास्य विरुध्यन्ते तव पुत्र: सदैव ते । अनहनिव तु वधे धर्मयुक्तान् विकर्मणा
bhaktyā hāsya virudhyante tava putrāḥ sadaiva te | anahaniva tu vadhe dharmayuktān vikarmaṇā |
سنجے نے کہا—دھرم اور یُدھشٹھِر کی عقیدت کے باعث وہ ہمیشہ تمہارے بیٹوں کے مخالف رہتے ہیں۔ جو پانڈو پتر دھرم پر قائم تھے اور کبھی قتل کے لائق نہ تھے، انہیں ناروا اور بےدھرم رویّے سے دکھ پہنچایا گیا ہے۔ اس لیے تمہارا گناہگار بیٹا دُریودھن—جس نے الٹے چلن سے انہیں مدتوں ستایا اور آج بھی ان سے عداوت رکھتا ہے—اسے اس کے ساتھیوں سمیت ہر تدبیر سے قابو میں رکھنا چاہیے۔ تم بار بار اس طرح غم نہ کرو۔ جوئے کے وقت میں نے اور نہایت دانا ودُر نے بھی تمہیں یہی صلاح دی تھی، مگر تم نے نہ مانی۔
संजय उवाच
A ruler must restrain a wayward, hateful heir even if he is one’s own son; devotion to dharma naturally creates opposition to adharma, and ignoring wise counsel (especially after the dice-game) leads to escalating harm and inevitable conflict.
Sañjaya addresses Dhṛtarāṣṭra, explaining that the Pāṇḍavas oppose the Kauravas out of devotion to dharma and loyalty to Yudhiṣṭhira. He urges Dhṛtarāṣṭra to control Duryodhana and his faction, reminding him that the same warning was given earlier by Sañjaya and Vidura during the dice-game episode.