Shloka 1

Saṃjaya’s Warning to Dhṛtarāṣṭra: Accountability, Alliance-Shift, and the Pāṇḍava Strategic Edge

Devanagari script

ऑपनआक्रात बछ। जि: चतुष्पठ्चाशत्तमोडध्याय: संजयका धृतराष्ट्रको उनके दोष बताते हुए दुर्योधनपर शासन करनेकी सलाह देना संजय उवाच एवमेतन्महाराज यथा वदसि भारत | युद्धे विनाश: क्षत्रस्य गाण्डीवेन प्रदृश्यते

Transliteration

sañjaya uvāca | evam etan mahārāja yathā vadasi bhārata | yuddhe vināśaḥ kṣatrasya gāṇḍīvena pradṛśyate ||

Translation

سنجے نے کہا— اے مہاراج، اے بھرت کے نسل والے، جیسا آپ فرماتے ہیں ویسا ہی ہے۔ جنگ میں آگے جو دکھائی دیتا ہے وہ گاندیو کمان کے ہاتھوں کشتریوں کی تباہی ہی ہے۔

Word by Word

• संजयः: Sanjaya
• संजयः: Karta
• Type: Noun
• Root: संजय
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• उवाच: said
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: Perfect (Paroksha-bhuta), 3, Singular, Parasmaipada

• एवम्: thus, in this way
• Type: Indeclinable
• Root: एवम्

• एतत्: this (is)
• एतत्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: एतद्
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• महाराज: O great king
• Type: Noun
• Root: महाराज
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• यथा: as, just as
• Type: Indeclinable
• Root: यथा

• वदसि: you say
• Type: Verb
• Root: वद्
• Form: Present, 2, Singular, Parasmaipada

• भारत: O Bharata (descendant of Bharata)
• Type: Noun
• Root: भारत
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• युद्धे: in battle
• युद्धे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: युद्ध
• Form: Neuter, Locative, Singular

• विनाशः: destruction
• विनाशः: Karta
• Type: Noun
• Root: विनाश
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• क्षत्रस्य: of the Kshatra/warrior class
• Type: Noun
• Root: क्षत्र
• Form: Neuter, Genitive, Singular

• गाण्डीवेन: by (means of) the Gandiva bow
• गाण्डीवेन: Karana
• Type: Noun
• Root: गाण्डीव
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• प्रदृश्यते: is seen, appears
• Type: Verb
• Root: दृश्
• Form: Present, 3, Singular, Atmanepada, Passive (Karmani)

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra
• Bhārata (dynastic epithet)
• Gāṇḍīva (Arjuna’s bow)
• kṣatra (warrior order)