Shloka 21
Nara-Nārāyaṇa Precedent and Bhīṣma’s Counsel on Kṛṣṇa–Arjuna; Karṇa’s Reply
Devanagari script
एतौ हि कर्मणा लोकानश्रुवातेक्षयान् ध्रुवान् | तत्र तत्रैव जायेते युद्धकाले पुन: पुन:,ये दोनों अपने सत्कर्मके प्रभावसे अक्षय एवं ध्रुवलोकोंको व्याप्त करके स्थित हैं। लोकहितके लिये जब-जब जहाँ-जहाँ युद्धका अवसर आता है, तब-तब वहाँ-वहाँ ये बार- बार अवतार ग्रहण करते हैं
Translation
یہ دونوں اپنے کرم کے اثر سے اَکشیہ اور دھرو لوکوں میں قائم ہیں۔ عالم کی بھلائی کے لیے جب جب اور جہاں جہاں جنگ کا وقت آتا ہے، تب تب اور وہاں وہاں یہ بار بار ظہور کرتے ہیں۔
Word by Word
एतौthese two
एतौ:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Dual
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
कर्मणाby (their) action/deed
कर्मणा:
Karana
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Instrumental, Singular
लोकान्worlds/realms
लोकान्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Accusative, Plural
अश्रुवातthey have attained/obtained
अश्रुवात:
TypeVerb
Rootश्रु (शृणोति)
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Dual, Parasmaipada
अक्षयान्imperishable
अक्षयान्:
Karma
TypeAdjective
Rootअक्षय
FormMasculine, Accusative, Plural
ध्रुवान्fixed/eternal
ध्रुवान्:
Karma
TypeAdjective
Rootध्रुव
FormMasculine, Accusative, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
तत्रthere (wherever)
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
जायेतेare born/come into being
जायेते:
TypeVerb
Rootजन् (जायते)
FormPresent, Indicative, 3rd, Dual, Atmanepada
युद्धकालेat the time of war
युद्धकाले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुद्धकाल
FormMasculine, Locative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
पुनःagain and again
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes