Previous Verse
Next Verse

Shloka 65

Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration

Sañjaya’s Report

उद्धर्तयन्‌ दस्युसड्घान्‌ समेतान्‌ प्रवर्तयन्‌ युगमन्यद्‌ युगान्ते । यदा थक्ष्याम्यग्निवत्‌ कौरवेयां- स्तदा तप्ता धृतराष्ट्र: सपुत्र:,“जिस समय युद्धके लिये एकत्र हुए इन डाकुओंके दलोंका संहार करके प्रलयकालके पश्चात्‌ युगान्तर उपस्थित करता हुआ मैं अग्निके समान प्रज्वलित होकर कौरवोंको भस्म करने लगूँगा, उस समय पुत्रोंसहित महाराज धृतराष्ट्रको बड़ा संताप होगा

sañjaya uvāca |

uddhartayan dasyu-saṅghān sametān pravartayan yugam anyad yugānte |

yadā thakṣyāmy agnivat kauraveyāṁs tadā taptā dhṛtarāṣṭraḥ sa-putraḥ ||

سنجے نے کہا—جب میں جنگ کے لیے جمع ہوئے ان دسیو گروہوں کو مٹا کر، یُگ کے اختتام پر گویا ایک نیا یُگ رواں کر دوں؛ جب میں آگ کی طرح بھڑک کر کوروؤں کو جلا ڈالنے لگوں—تب دھرتراشٹر اپنے بیٹوں سمیت کرب و سوز میں جل اٹھے گا۔

उद्धर्तयन्lifting up / destroying / uprooting
उद्धर्तयन्:
Karta
TypeVerb
Rootउद्धृ (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), परस्मैपदी-प्रायः, पुं, प्रथमा, एकवचन
दस्यु-संघान्bands of robbers/raiders
दस्यु-संघान्:
Karma
TypeNoun
Rootदस्यु + संघ
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
समेतान्assembled / gathered
समेतान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसमेत (सम् + इ → समेति; क्त)
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
प्रवर्तयन्setting in motion / bringing about
प्रवर्तयन्:
Karta
TypeVerb
Rootप्रवर्तय् (प्र + वृत्, णिच्)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), परस्मैपदी, पुं, प्रथमा, एकवचन
युगम्an age / yuga
युगम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुग
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
अन्यत्another / different
अन्यत्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्य
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
युग-अन्तेat the end of the age
युग-अन्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुग + अन्त
Formपुं, सप्तमी, एकवचन
यदाwhen
यदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयदा
धक्ष्यामिI will burn
धक्ष्यामि:
Karta
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्), उत्तम, एकवचन, परस्मैपदी
अग्नि-वत्like fire
अग्नि-वत्:
Karana
TypeIndeclinable
Rootअग्नि + वत्
कौरवेयान्the Kauravas (sons/descendants of Kuru)
कौरवेयान्:
Karma
TypeNoun
Rootकौरवेय
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
तप्तःtormented / distressed
तप्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootतप्त (तप्/तप्-धातु; क्त)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
धृतराष्ट्रःDhṛtarāṣṭra
धृतराष्ट्रः:
Karta
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
स-पुत्रःtogether with (his) sons
स-पुत्रः:
Karta
TypeAdjective
Rootस + पुत्र
Formपुं, प्रथमा, एकवचन

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra
K
Kauravas (Kauraveyāḥ)
S
sons of Dhṛtarāṣṭra
F
fire (agni)