Shloka 38
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
ज्येष्ठं मात्स्यमनृशंसार्यरूपं विराटपुत्र॑ रथिनं पुरस्तात् । यदा द्रष्टा दंशितं पाण्डवार्थे तदा युद्ध धार्तराष्ट्रोडन्वतप्स्यत्,सौम्य तथा श्रेष्ठ स्वरूपवाले राजा विराटके ज्येष्ठ पुत्र मत्स्यदेशीय महारथी श्वेतको जब दुर्योधन पाण्डवोंके हितके लिये कवच धारण किये देखेगा, तब उसे युद्धका परिणाम सोचकर मन-ही-मन बड़ा कष्ट होगा
jyeṣṭhaṃ mātsyam anṛśaṃsārya-rūpaṃ virāṭa-putraṃ rathinaṃ purastāt | yadā draṣṭā daṃśitaṃ pāṇḍavārthe tadā yuddhe dhārtarāṣṭro ’nvatapsyat, saumya ||
سنجے نے کہا—جب دھرتراشٹر کا بیٹا دُریودھن اپنے سامنے مَتسیہ کا جَیَشٹھ شہزادہ، وِراٹ کا فرزند، نامور رتھی شویت کو—جو سیرت میں آریہ، طبیعت میں نرم اور بے رحمی سے پاک ہے—پانڈوؤں کی خاطر زرہ پوش دیکھے گا، تب جنگ کے کڑوے انجام کو بھانپ کر وہ اندر ہی اندر سخت کرب میں مبتلا ہوگا۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral weight of war: when righteous allies stand armed for a just cause, the aggressor is troubled by the anticipated consequences. It underscores that adharma-driven conflict brings inner torment even before the battle is fought.
Sañjaya describes to Dhṛtarāṣṭra the presence of Virāṭa’s eldest son, a noble chariot-warrior of Matsya, standing ready in support of the Pāṇḍavas. He predicts that Duryodhana, seeing this formidable ally armed for the Pāṇḍavas, will feel deep anxiety and distress about the war’s outcome.