Shloka 38
उद्योगपर्व — विदुरनीतिः (Adhyāya 37): आयुःक्षयहेतवः, नीतिसूत्राणि, बलभेदाः, पाण्डव-विग्रहदोषदर्शनम्
धृति: शमो दम: शौचं कारुण्यं वागनिष्ठरा । मित्राणां चानभिद्रोह: सप्तैता: समिध: श्रिय:,धैर्य, मनोनिग्रह, इन्द्रियसंयम, पवित्रता, दया, कोमल वाणी और मित्रसे द्रोह न करना --ये सात बातें लक्ष्मीको बढ़ानेवाली हैं इति श्रीमहाभारते उद्योगपर्वणि प्रजागरपर्वणि विदुरवाक्ये अष्टात्रिंशो 5 ध्याय: ।।
dhṛtiḥ śamo damaḥ śaucaṁ kāruṇyaṁ vāg-aniṣṭhurā | mitrāṇāṁ cānabhidrohaḥ sapta etāḥ samidhaḥ śriyaḥ ||
ثباتِ قدم، شَم (دل کا سکون)، دَم (حواس کا ضبط)، طہارت، رحم دلی، نرم و غیر درشت گفتار، اور دوستوں سے خیانت نہ کرنا—یہ سات اوصاف شری (خوش بختی و فراوانی) کو بڑھانے والی ایندھن کی لکڑیاں ہیں۔
विदुर उवाच
Educational Q&A
Prosperity (śrī) is sustained by ethical qualities: fortitude, calm, restraint, purity, compassion, gentle speech, and loyalty/non-betrayal toward friends. These virtues are portrayed as the ‘fuel’ that makes well-being grow.
In Vidura’s counsel within the Prajāgara section of the Udyoga Parva, he concludes a sequence of moral instruction by listing seven character-traits that nurture true prosperity, offering Dhṛtarāṣṭra (and the court) a standard of conduct as war approaches.