Previous Verse
Next Verse

Shloka 69

Ārjava, Satya, and the Virocana–Sudhanvan Exemplum

Udyoga-parva 35

रोगार्दिता न फलान्याद्रियन्ते न वै लभन्ते विषयेषु तत्त्वम्‌ । दुःखोपेता रोगिणो नित्यमेव न बुध्यन्ते धनभोगान्‌ न सौख्यम्‌,रोगसे पीड़ित मनुष्य मधुर फलोंका आदर नहीं करते, विषयोंमें भी उन्हें कुछ सुख या सार नहीं मिलता। रोगी सदा ही दुःखी रहते हैं; वे न तो धनसम्बधी भोगोंका और न सुखका ही अनुभव करते हैं

rogārditā na phalāny ādriyante na vai labhante viṣayeṣu tattvam | duḥkhopetā rogiṇo nityam eva na budhyante dhanabhogān na saukhyam ||

وِدُر کہتا ہے—جو بیماری سے ستایا ہوا ہو وہ میٹھے پھلوں کی بھی قدر نہیں کرتا، نہ ہی حواس کے موضوعات میں کوئی حقیقت پاتا ہے۔ بیمار ہمیشہ دکھ کے بوجھ تلے رہتا ہے؛ نہ وہ دولت سے ملنے والے لذّات کو ٹھیک طرح سمجھ پاتا ہے، نہ حقیقی خوشی کا مزہ چکھتا ہے۔

रोगार्दिताःafflicted by disease
रोगार्दिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootरोगार्दित
FormMasculine, Nominative, Plural
not
:
TypeIndeclinable
Root
फलानिfruits
फलानि:
Karma
TypeNoun
Rootफल
FormNeuter, Accusative, Plural
आद्रियन्तेthey value / esteem
आद्रियन्ते:
TypeVerb
Rootआ√दृ
FormPresent, Third, Plural, Ātmanepada
not
:
TypeIndeclinable
Root
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
लभन्तेthey obtain / find
लभन्ते:
TypeVerb
Root√लभ्
FormPresent, Third, Plural, Ātmanepada
विषयेषुin sense-objects
विषयेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविषय
FormMasculine, Locative, Plural
तत्त्वम्reality / essence
तत्त्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootतत्त्व
FormNeuter, Accusative, Singular
दुःखोपेताःbeset with sorrow
दुःखोपेताः:
Karta
TypeAdjective
Rootदुःखोपेत
FormMasculine, Nominative, Plural
रोगिणःthe sick persons
रोगिणः:
Karta
TypeNoun
Rootरोगिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
नित्यम्always
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
एवindeed / just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
not
:
TypeIndeclinable
Root
बुध्यन्तेthey perceive / understand
बुध्यन्ते:
TypeVerb
Root√बुध्
FormPresent, Third, Plural, Ātmanepada
धनभोगान्enjoyments of wealth
धनभोगान्:
Karma
TypeNoun
Rootधनभोग
FormMasculine, Accusative, Plural
nor / not
:
TypeIndeclinable
Root
सौख्यम्happiness / comfort
सौख्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसौख्य
FormNeuter, Accusative, Singular

विदुर उवाच

V
Vidura
T
the sick (rogiṇaḥ)
D
disease (roga)
F
fruits (phalāni)
S
sense-objects (viṣayāḥ)
W
wealth (dhana)
E
enjoyments (bhogāḥ)
H
happiness (saukhyam)