Shloka 22
Ārjava, Satya, and the Virocana–Sudhanvan Exemplum
Udyoga-parva 35
धृतराष्ट्र उवाच महाकुले भ्य: स्पृहयन्ति देवा धर्मार्थनित्याश्व बहुश्रुताश्न । पृच्छामि त्वां विदुर प्रश्नमेत॑ भवन्ति वै कानि महाकुलानि,धृतराष्ट्रने कहा--विदुर! धर्म और अर्थके अनुष्ठानमें परायण एवं बहुश्रुत देवता भी उत्तम कुलमें उत्पन्न पुरुषोंकी इच्छा करते हैं। इसलिये मैं तुमसे यह प्रश्न करता हूँ कि महान् (उत्तम) कुलीन कौन हैं?
dhṛtarāṣṭra uvāca | mahākulebhyaḥ spṛhayanti devā dharmārthanityāś ca bahuśrutāś ca | pṛcchāmi tvāṃ vidura praśnam etad bhavanti vai kāni mahākulāni ||
دھرتراشٹر نے کہا— اے ودور! دھرم اور ارتھ کے آچرن میں ثابت قدم اور علم میں نامور عظیم خاندانوں میں جنم لینے کی آرزو دیوتا بھی کرتے ہیں۔ اس لیے میں تم سے پوچھتا ہوں: حقیقت میں کون سے خاندان ‘مہاکُل’ یعنی شریف و عالی نسب کہلاتے ہیں؟
धृतराष्ट्र उवाच
Educational Q&A
True nobility is not merely birth-based; it is associated with sustained commitment to dharma and artha and with learning (bahuśruta). The verse frames ‘great lineage’ as an ethical and cultural ideal that even the gods value.
In Udyoga Parva, Dhṛtarāṣṭra questions Vidura, seeking a definition of what counts as a truly ‘great’ family. This sets up Vidura’s counsel on virtue, conduct, and the standards by which people and dynasties should be judged.