Shloka 35
गौएँ गन्धसे, ब्राह्मणलोग वेदोंसे, राजा गुप्तचरोंसे और अन्य साधारण लोग आँखोंसे देखा करते हैं ।। भूयांसं लभते क्लेशं या गौर्भवति दुर्दुहा । अथ या सुदुहा राजन नैव तां वितुदन्त्यपि,राजन्! जो गाय बड़ी कठिनाईसे दुहने देती है, वह बहुत क्लेश उठाती है; किंतु जो आसानीसे दूध देती है, उसे लोग कष्ट नहीं देते
gāvo gandhasena brāhmaṇā vedaiḥ rājā guptacaraiḥ anye ca sāmānyā janā netraiḥ paśyanti || bhūyāṁsaṁ labhate kleśaṁ yā gaur bhavati durduhā | atha yā suduhā rājan naiva tāṁ vitudanty api ||
گائیں اپنی بو سے پہچانی جاتی ہیں، برہمن ویدوں سے، بادشاہ اپنے خفیہ کارندوں سے، اور عام لوگ آنکھوں سے دیکھی ہوئی بات سے۔ جو گائے مشکل سے دودھ دیتی ہے وہ خود بہت تکلیف اٹھاتی ہے؛ مگر جو آسانی سے دودھ دے، اسے کوئی ستاتا نہیں۔
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura teaches that conduct shapes consequences: resistance expressed as harshness invites force and suffering, while gentleness and readiness to cooperate reduce harm. He also highlights how different beings are recognized by their defining signs—learning, intelligence systems, or direct perception—urging a ruler to understand people through appropriate means.
In Udyoga Parva, Vidura offers counsel in a tense pre-war setting. Using everyday analogies (cow, brahmin, king, common people), he advises the addressed king on prudent governance and on avoiding actions that provoke coercion and escalation.