Shloka 105
Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition
जानाति विश्वासयितुं मनुष्यान् विज्ञातदोषेषु दधाति दण्डम् | जानाति मात्रां च तथा क्षमां च त॑ तादृशं श्रीर्जुषते समग्रा,जो मनुष्योंमें विश्वास उत्पन्न करना जानता है, जिनका अपराध प्रमाणित हो गया है उन्हींको जो दण्ड देता है, जो दण्ड देनेकी न्यूनाधिक मात्रा तथा क्षमाका उपयोग जानता है, उस राजाकी सेवामें सम्पूर्ण सम्पत्ति चली आती है
jānāti viśvāsayituṁ manuṣyān vijñātadoṣeṣu dadhāti daṇḍam | jānāti mātrāṁ ca tathā kṣamāṁ ca taṁ tādṛśaṁ śrīr juṣate samagrā ||
جو حکمران لوگوں کے دلوں میں اعتماد پیدا کرنا جانتا ہو، جس کا جرم ثابت ہو صرف اسی کو سزا دے، سزا کی مناسب مقدار اور موقع پر معافی—دونوں سے واقف ہو؛ ایسے بادشاہ کی خدمت میں پوری خوشحالی خود بخود حاضر ہو جاتی ہے۔
विदुर उवाच
Educational Q&A
Good governance rests on three skills: building public trust, punishing only when guilt is proven, and calibrating justice with proportion and mercy. Prosperity follows a ruler who balances daṇḍa (discipline) with kṣamā (clemency).
In Vidura’s counsel during the Udyoga Parva, he outlines qualities of an ideal ruler for a tense political moment: legitimacy through trust, fairness through evidence-based punishment, and stability through measured severity tempered by forgiveness.