Shloka 29
Udyoga-parva Adhyāya 28: Dharmādharmalakṣaṇa in Āpad
Crisis-Discernment of Right and Wrong
यदा गृध्येत् परभूतौ नृशंसो विधिप्रकोपाद् बलमाददान: । ततो राज्ञामभवद् युद्धमेतत् तत्र जात॑ वर्म शस्त्र धनुश्च,जब कोई क्रूर मनुष्य दूसरेकी धन-सम्पत्तिमें लालच रखकर उसे ले लेनेकी इच्छा करता है और विधाताके कोपसे (परपीडनके लिये) सेना-संग्रह करने लगता है, उस समय राजाओंमें युद्धका अवसर उपस्थित होता है। इस युद्धके लिये ही कवच, अस्त्र-शस्त्र और धनुषका आविष्कार हुआ है इति श्रीमहाभारते उद्योगपर्वणि सञ्जययानपर्वणि कृष्णवाक्ये एकोनत्रिंशो 5ध्याय:
yadā gṛdhyet parabhūtau nṛśaṁso vidhiprakopād balam ādadānaḥ | tato rājñām abhavad yuddham etat tatra jātaṁ varma śastra dhanuś ca ||
جب کوئی سنگدل آدمی دوسرے کے مال و دولت پر لالچ کرتا ہے اور تقدیر کے قہر سے اُکسایا ہوا، ظلم و ستم کے لیے قوت جمع کرنے لگتا ہے، تب بادشاہوں کے درمیان جنگ کا موقع پیدا ہوتا ہے۔ اسی جنگ کے لیے زرہ، ہتھیار اور کمان وجود میں آئے—یہ سب نزاع اور لالچ کی پیداوار ہیں۔
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
War is portrayed as arising when ruthless greed targets another’s wealth and power is amassed for oppression; weapons and armor are thus framed as products of moral failure and conflict rather than ideals in themselves.
Vāyudeva explains to the listener(s) a causal chain: covetousness and cruelty lead a person to gather an army under the pressure of destiny’s wrath, which then creates a situation where kings go to war; the verse concludes by linking the very invention/appearance of martial equipment to such warfare.