Shloka 41
Drupada’s Alarm and Inquiry Regarding Śikhaṇḍinī (द्रुपदस्य भय-विमर्शः)
Devanagari script
अग्रहील्लक्षणं स्त्रीणां स्त्रीभूतो तिछ्ठते गृहे । नोपसर्पति तेनासौ सव्रीड: स्त्रीसरूपवान्
Transliteration
agrahīl lakṣaṇaṃ strīṇāṃ strī-bhūto tiṣṭhate gṛhe | nopasarpati tenāsau savrīḍaḥ strī-sarūpavān ||
Translation
بھیشم نے کہا— “اس نے عورتوں کی علامتیں اختیار کر لی ہیں؛ گویا عورت بن کر گھر ہی میں رہتا ہے۔ اسی لیے وہ شرمندہ ہو کر، عورت جیسی صورت لیے، میرے قریب نہیں آتا۔”
Word by Word
अग्रहीत्seized, took up
अग्रहीत्:
Karta
TypeVerb
Rootग्रह्
Formलुङ् (Aorist), 3, Singular, परस्मैपद
लक्षणम्mark, characteristic
लक्षणम्:
Karma
TypeNoun
Rootलक्षण
FormNeuter, Accusative, Singular
स्त्रीणाम्of women
स्त्रीणाम्:
TypeNoun
Rootस्त्री
FormFeminine, Genitive, Plural
स्त्रीभूतःhaving become like a woman / woman-like
स्त्रीभूतः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्त्रीभूत
FormMasculine, Nominative, Singular
तिष्ठतेstands, stays
तिष्ठते:
TypeVerb
Rootस्था
Formलट् (Present), 3, Singular, आत्मनेपद
गृहेin the house
गृहे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगृह
FormNeuter, Locative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
उपसर्पतिapproaches, comes near
उपसर्पति:
TypeVerb
Rootसृप्
Formलट् (Present), 3, Singular, परस्मैपद
तेनby him/it; therefore
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
असौthat man (he there)
असौ:
Karta
TypePronoun
Rootअसद् (idam-pronoun: असौ)
FormMasculine, Nominative, Singular
सव्रीडःbashful, modest
सव्रीडः:
TypeAdjective
Rootसव्रीड
FormMasculine, Nominative, Singular
स्त्रीसरूपवान्having a form like a woman
स्त्रीसरूपवान्:
TypeAdjective
Rootस्त्री-सरूपवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes