Shloka 6
सेनासमागमः — The Convergence of Armies
अक्षौहिणी तु सा सेना तदा यौधिष्ठिरं बलम् । प्रविश्यान्तर्दधे राजन् सागरं कुनदी यथा,राजन्! वह एक अक्षौहिणी सेना युधिष्ठिरकी विशाल वाहिनीमें समाकर उसी प्रकार विलीन हो गयी, जैसे कोई छोटी नदी समुद्रमें मिल गयी हो
akṣauhiṇī tu sā senā tadā yauḍhiṣṭhiraṃ balam | praviśyāntardadhe rājan sāgaraṃ kunadī yathā ||
اے راجن! وہ ایک اَکشَوہِنی فوج یُدھِشٹھِر کی عظیم لشکرگاہ میں داخل ہو کر اسی میں یوں گم ہو گئی جیسے کوئی چھوٹی ندی سمندر میں جا کر کھو جاتی ہے۔
वैशमग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse uses a moral-psychological image: when a smaller force joins a vastly larger one, its separate identity disappears. In the Udyoga Parva context, it highlights the accumulating momentum toward war and the way individual contingents become part of a larger, consequential enterprise.
A single akṣauhiṇī of troops merges into Yudhiṣṭhira’s already great army. The narrator compares this to a small river entering the ocean and being absorbed, emphasizing the scale of the Pāṇḍava host.